229 dni pracy na wydatki państwa. Alarmujący raport

Mateusz Benedyk

Szanowni Państwo,

229 dni. Tyle w 2026 roku sektor prywatny będzie symbolicznie pracował na pokrycie wydatków publicznych.

Dopiero 18 sierpnia przypadnie Dzień Wolności Sektora Prywatnego. Od tego momentu do końca roku pozostanie zaledwie 136 dni pracy na siebie. To najpóźniejsza data od początku prowadzonych przeze mnie wyliczeń.

Dziś oddaję w Państwa ręce mój raport: 229 dni pracy na państwo. Raport Dnia Wolności Sektora Prywatnego 2026.

Raport jest już dostępny. Każdy może pobrać go bezpłatnie. Przygotowując raport, chciałem nie tylko wskazać jedną symboliczną datę. Postanowiłem sprawdzić, dlaczego państwo potrzebuje coraz większej części zasobów wytwarzanych przez sektor prywatny i jakie mogą być tego konsekwencje dla naszej gospodarki.

Wnioski są porażające. Jeszcze w 2019 roku wydatki publiczne stanowiły w Polsce 41,4 proc. PKB. W 2024 roku było to już 49,4 proc. W ciągu zaledwie pięciu lat ich udział wzrósł więc aż o 8 punktów procentowych PKB.

Jednocześnie udział prywatnych inwestycji w PKB spadł z 13 proc. w 2019 roku do zaledwie 10,7 proc. w 2024 roku. To niepokojący sygnał, ponieważ bez prywatnych inwestycji, przedsiębiorczości i podejmowania ryzyka trudno będzie utrzymać szybki rozwój polskiej gospodarki.

Alarmujące są również dane dotyczące zadłużenia. Według informacji za I kwartał 2026 roku całkowity dług publiczny wyniósł 61,6 proc. PKB, podczas gdy jego wartość obliczana według krajowej definicji wynosiła 50,6 proc. PKB. Ponad 436 miliardów złotych zobowiązań zaciągnęły fundusze nieuwzględniane w krajowej definicji długu publicznego, choć za ich spłatę ostatecznie odpowiada państwo.

W raporcie opisuję również sytuację publicznej ochrony zdrowia. W latach 2016–2025 koszty świadczeń finansowanych przez NFZ rosły trzykrotnie szybciej niż ceny dóbr konsumpcyjnych, podczas gdy liczba wykonywanych świadczeń praktycznie się nie zwiększyła. Wydajemy więc coraz więcej, ale nie zawsze otrzymujemy w zamian więcej lub lepiej świadczonych usług.

Najbardziej wymowna pozostaje jednak sama data Dnia Wolności Sektora Prywatnego:

2019 – 20 czerwca,

2023 – 19 lipca,

2024 – 3 sierpnia,

2025 – 13 sierpnia,

2026 – 18 sierpnia.

Wydatki państwa już czwarty rok z rzędu rosną szybciej niż produkcja sektora prywatnego.

Dokąd doprowadzi nas dalsze podążanie tą drogą? W raporcie wyjaśniam metodologię obliczania wskaźnika, analizuję źródła wzrostu wydatków publicznych i pokazuję doświadczenia państw, które od lat przeznaczają na wydatki publiczne ponad połowę swojego PKB.

Zachęcam Państwa do przeczytania raportu oraz przekazania go rodzinie, znajomym i wszystkim osobom zainteresowanym przyszłością polskiej gospodarki. Raport udostępniamy bezpłatnie, ponieważ zależy nam, aby rzetelna wiedza ekonomiczna docierała do możliwie szerokiego grona odbiorców.

Jeżeli po lekturze uznają Państwo, że przygotowanie tego raportu, nasza działalność edukacyjna oraz kampania Dnia Wolności Sektora Prywatnego są warte wsparcia, na stronie raportu znajdą Państwo również formularz darowizny. To dzięki wsparciu Darczyńców Instytut Misesa może przygotowywać kolejne analizy i docierać z wiedzą ekonomiczną do tysięcy Polaków.

Będę wdzięczny za każdą pomoc. W tym miejscu chciałbym serdecznie podziękować tym z Państwa, którzy już wcześniej zdecydowali się wesprzeć kampanię Dnia Wolności Sektora Prywatnego darowizną.

To właśnie dzięki Państwa pomocy mogliśmy przygotować i wydać raport, stworzyć poświęconą mu stronę internetową oraz uruchomić pierwsze reklamy. Zebrane środki pozwolą nam również opłacić dystrybucję artykułów prasowych, dzięki czemu najważniejsze dane i wnioski z raportu będą mogły dotrzeć do odbiorców największych polskich mediów.

Bez Państwa zaangażowania przeprowadzenie tej kampanii na taką skalę nie byłoby możliwe. Dziękuję za okazane zaufanie i realną pomoc w upowszechnianiu rzetelnej wiedzy ekonomicznej.

Już teraz serdecznie dziękuję za zainteresowanie, lekturę raportu oraz wsparcie w jego rozpropagowaniu.

Z wyrazami szacunku

dr Mateusz Benedyk

analityk ekonomiczny Instytutu Misesa
autor raportu 229 dni pracy na państwo