Galeria im. Lanckorońskich w nowej odsłonie

Zamek Królewski w Warszawie — Muzeum

Od 28 lutego 2025 roku zapraszamy do Zamku Królewskiego w Warszawie na nową odsłonę Galerii im. Lanckorońskich. Wśród prezentowanych w niej dzieł znajdziemy dwa znane już obrazy Rembrandta i nową przestrzeń poświęconą sztuce włoskiej.

Zgodnie z wolą Karoliny Lanckorońskiej galerię na parterze Zamku nazwaliśmy imieniem całego rodu, aby podkreślić zasługi ofiarodawczyni i jej przodków budujących tę kolekcję.

Większą część zbiorów pokazywanych w galerii na parterze stanowią dzieła ofiarowane przez prof. Karolinę Lanckorońską. Była członkinią rodu, którego pokolenia zgromadziły jedną z najwybitniejszych prywatnych kolekcji dzieł sztuki w Polsce. W 1994 roku część tej kolekcji prof. Lanckorońska przekazała na Wawel, a część Zamkowi Królewskiemu. W darze znalazły się portrety Rzewuskich i Lanckorońskich, a także kilka obrazów pochodzących z dawnej kolekcji króla Stanisława Augusta. Najcenniejszymi dziełami podarowanymi przez Karolinę Lanckorońską są dwa obrazy Rembrandta van Rijna: Dziewczyna w ramie obrazu i Uczony przy pulpicie.

Oprócz dzieł podarowanych przez prof. Karolinę Lanckorońską w galerii wystawione są też obrazy z innych darów oraz zakupów, np. Adam i Ewa Łukasza Cranacha starszego, Pejzaż zimowy z podróżnymi Jakuba van Ruisdaela, a także odkupione dzieła niegdyś należące do króla Stanisława Augusta: Burza morska Ludolfa Backhuysena i Kogut, kura z kurczętami i gołębiami Melchiora de Hondecoetera.

Galeria im. Lanckorońskich powiększyła się o aneks włoski złożony z trzech sal, w których prezentujemy dzieła sztuki od XIV do połowy XVIII wieku. Znajdziemy tu m.in. obraz Partia tryktraka Mateusza Pretiego, Cud wyprowadzenia wody ze skały Jakuba Bassana, 32 renesansowe talerze majolikowe z Montelupo, czy jedyne w Polsce deschi da parto – pięknie dekorowane renesansowe tace porodowe, na których w Toskanii podawano symboliczne podarki położnicom po urodzeniu pierworodnego. Zadbaliśmy też o informację o dziełach, a przede wszystkim o ich pochodzeniu, tak aby odróżnić dary Karoliny Lanckorońskiej i innych darczyńców od zakupów.

Arx Regia, wydawnictwo Zamku Królewskiego, chcąc upamiętnić dar Karoliny Lanckorońskiej i jej działalność naukową, opublikowało książkę pt. Karolina Lanckorońska. Noblesse oblige. Bogato ilustrowana publikacja przybliża losy rodziny Lanckorońskich i samej ofiarodawczyni, a także historię kolekcji.

Niewątpliwie najciekawszym nowym nabytkiem jest obraz Partia tryktraka. To przykuwające uwagę dzieło autorstwa Mateusza Pretiego, naśladowcy Caravaggia, jest przykładem konwencji operującej ostrym światłocieniem, realizmem i teatralnym ujęciem sceny. Obraz jest zapewne alegorią życia, gdzie młodość, dojrzałość i starość mierzą się w symbolicznej rozgrywce.

W galerii znajdziemy także trzy dzieła Augustyna Tassiego. Pierwsze z nich, Festyn u wybrzeży zatoki, to dar Karoliny Lanckorońskiej i przedstawia scenę uroczystości z okazji święta początku wiosny, Calendimaggio. Natomiast dwa kolejne, tym razem o mrocznej atmosferze – Stocznia oraz Zdobycie Troi – zostały ostatnio dokupione.

W aneksie włoskim znalazł stałe miejsce na ekspozycji modlitewnik królowej Bony, który był do tej pory wystawiany jedynie okazjonalnie. To renesansowy iluminowany rękopis z 259 kartami, dekorowany 12 efektownymi całostronicowymi miniaturami. Ze względów konserwatorskich modlitewnik co tydzień będzie otwierany na innej stronie.

W aneksie włoskim swoje miejsce znalazły też wspaniałe przykłady dzieł sztuki użytkowej: bogato rzeźbiona skrzynia sarkofagowa, terakotowy model arabeskowej dekoracji ściennej czy lampka oliwna autorstwa Andrzeja Riccia w kuriozalnej formie głowy Afrykanina na kurzej łapie.