Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy z nową wystawą stałą

Nauka w Polsce

W czwartek w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy otwarto nową wystawę stałą. O tajemnicach początków państwa polskiego opowiadają m.in. Mieszko I i dawni mieszkańcy tych ziem – a także nowe technologie.

Jak podkreślił w rozmowie z PAP dyrektor Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy Andrzej Kowalczyk, mimo że muzeum zmienia się cały czas i dostosowuje do potrzeb turystów i aktualnych trendów, to otwarcie wystawy stałej jest szczególnym wydarzeniem.

– Muzeum od kilkunastu lat nie miało wystawy stałej. Nasze zabytki w tym czasie wypożyczaliśmy na różne wystawy, m.in. do Muzeum Historii Polski z okazji Roku Koronacji Królewskich, który miał miejsce w 2025 roku. Natomiast dzisiaj, po czterech latach, od kiedy udostępniliśmy naszą przestrzeń, otworzyliśmy siedzibę muzeum, otwieramy właśnie wystawę stałą – powiedział.

Dodał, że na wystawie stałej Tajemnice początków Polski – Ostrów Lednicki prezentowanych jest blisko 1500 zabytków. Jak wskazał, czasami są to zabytki wyjątkowe, niemające analogii w Polsce i też w Europie.

– Wśród zabytków znaleźć będzie można chociażby nigdzie wcześniej nieeksponowane zabytki odkryte kilka lat temu w jeziorze Lednica, chociażby belkę z płaskorzeźbą twarzy, wykonaną w elemencie konstrukcyjnym wału, czy słynny grot włóczni nazwany „grotem książęcym”, wydobyty kilka lat temu z jeziora.

Dyrektor muzeum zaznaczył w rozmowie z PAP, że o tajemnicach początków państwa polskiego na wystawie stałej opowiadać będą m.in. Mieszko I i dawni mieszkańcy tych ziem (…).

– Przede wszystkim na wystawie charakterystyczne jest to, że prezentujemy ponad 30 postaci, ukazanych hiperrealistycznie. Oczywiście są i Mieszko I, i Bolesław Chrobry. Nie wiemy, jak oni wyglądali, w związku z tym pokazujemy ich tak, jak ich przedstawił Matejko, czyli tak jak znamy ich wszystkich, np. z banknotów. Myślę, że to są postacie bardzo czytelne i każdy turysta, wchodząc na wystawę, od razu ich rozpozna – a przynajmniej mamy taką nadzieję.

Dodał, że w przypadku pozostałych postaci, to zostały one wybrane przez naszego antropologa spośród szczątków kostnych, które pochodzą z cmentarzysk. Jak tłumaczył, wybrane zostały osoby, które żyły we wczesnym średniowieczu na Ostrowie Lednickim, w jego centrum osadniczym, a także w Gieczu (…). Tak że wchodząc na wystawę, wszyscy turyści będą mieli możliwość obcowania z osobami, które mogły wyglądać tak, jak my je pokazujemy.

Wystawa i sama siedziba muzeum – po okresie intensywnych prac aranżacyjnych – będzie dostępna dla odwiedzających od piątku 28 sierpnia. W pierwszej połowie 2026 roku muzeum było nieczynne dla zwiedzających ze względu właśnie na realizację wystaw stałej i czasowej oraz kompleksowe urządzenie przestrzeni obsługi gości. Dzięki wsparciu finansowemu samorządu województwa wielkopolskiego stworzona została nowoczesna przestrzeń ekspozycyjna. Łączna wartość tych prac to ok. 15 mln zł.

Jak podkreślił w czwartek podczas uroczystości marszałek województwa wielkopolskiego Marek Woźniak, jest to zwieńczenie ważnego etapu rozwoju Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. W trakcie wystąpienia marszałek przywołał także rolę wieloletniego dyrektora placówki, zmarłego kilka lat temu prof. Andrzeja M. Wyrwy.

– Ze śp. Andrzejem Wyrwą prowadziliśmy rozmowy, co zrobić, żeby to miejsce – muzeum lednickie, Ostrów Lednicki – miało szansę zająć właściwe miejsce w krajobrazie polskiego muzealnictwa. Pan profesor używał sformułowania „trzy polskie korony”: Lednica, Wawel i Zamek Królewski w Warszawie. Tak widział to miejsce i znaczenie tego muzeum w przestrzeni Polski. To jest wyzwanie, które realizujemy – zaznaczył marszałek.

Dodał, że Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy to miejsce niezwykłe, narodowy skarb, a relikty początków polskiej państwowości, osadzone są w krajobrazie, który właściwie zachował wszystkie swoje pierwotne cechy.

Wystawa stała Tajemnice początków Polski – Ostrów Lednicki została zaaranżowana na powierzchni ok. 1000 m². Dzięki niej zwiedzający poznają historię Ostrowa Lednickiego, jednego z najważniejszych ośrodków władzy pierwszych Piastów. Ekspozycja prezentuje blisko 1500 autentycznych zabytków archeologicznych z okresu wczesnego średniowiecza, monumentalne rekonstrukcje architektury, oryginalne belki mostów z lat 963–964, dwie łodzie jednopienne (dłubanki) oraz rekonstrukcje wyglądu dawnych mieszkańców wyspy wykonane na podstawie badań antropologicznych i analiz DNA. Całość wzbogacają nowoczesne rozwiązania multimedialne, scenografia oraz interaktywne systemy narracyjne. Jak przypomniał Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu, prace nad nową wystawą stałą rozpoczęły się już w 2017 roku; koszt inwestycji to ok. 12 mln zł.

Wraz z wystawą stałą udostępniona została również ekspozycja czasowa Córki czasu. Słowianki, Wielkopolanki, Europejki. To opowieść o historii Wielkopolski od czasów pierwszych Piastów po XX wiek przedstawiona poprzez doświadczenia kobiet związanych z Wielkopolską: Świętosławy, bł. Jolenty, zielarek z Gorzuchowa, Emilii Sczanieckiej, Heleny Modrzejewskiej, Marii Konopnickiej, Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej, Marii Dąbrowskiej oraz Wandy Błeńskiej. Narrację wystawy tworzą zabytki archeologiczne, dzieła sztuki, archiwalia, fotografie, przedmioty codziennego użytku, stroje historyczne, multimedia, a także autorskie kompozycje zapachowe.

Równolegle w muzeum przeprowadzono reorganizację strefy obsługi zwiedzających – od holu i sklepu muzealnego po wejścia na ekspozycje, powstała również kawiarnia z widokiem na jezioro Lednica.

Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy jest marszałkowską instytucją kultury. W skład placówki wchodzą także oddziały, w tym: Wczesnopiastowska Rezydencja na Ostrowie Lednickim, Rezerwat Archeologiczny – Gród Wczesnopiastowski w Gieczu, Rezerwat Archeologiczny – Gród w Grzybowie oraz Wielkopolski Park Etnograficzny.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce.