Krzyżyk może należeć do najstarszych świadectw chrześcijaństwa na ziemiach Polski

Zamek Książ

Pozłacany miedziany krzyżyk, odkryty podczas badań archeologicznych na terenie Starego Książa, może być jednym z najstarszych świadectw obecności chrześcijaństwa na obszarze dzisiejszej Polski. Najnowsze analizy dowodzą, że zabytek pochodzi z przełomu IX i X wieku i wykazuje ścisłe związki technologiczne oraz kulturowe z ośrodkami Państwa Wielkomorawskiego. O tym odkryciu oraz innych wynikach badań można przeczytać w II tomie „Zeszytów Naukowych Zamku Książ”.

Drugi tom trafił już do rąk czytelników, potwierdzając, że Książ jest nie tylko jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Dolnego Śląska, lecz także miejscem prowadzenia zaawansowanych badań naukowych nad historią, archeologią i dziedzictwem kulturowym regionu. Jednym z ciekawszych artykułów jest opracowanie prof. Krzysztofa Jaworskiego, Sylwii Rodak, Ewy Lisowskiej i Aleksandry Pankiewicz poświęcone najstarszym dziejom Starego Książa. Autorzy przedstawiają wyniki wieloletnich badań archeologicznych, które zmieniły dotychczasowe spojrzenie na początki tego miejsca.

Szczególną uwagę zwraca odkryty na terenie grodu jednostronnie pozłacany krzyżyk z miedzianej blachy. Początkowo uznawano go za zabytek późnośredniowieczny, jednak kolejne analizy archeologiczne, porównawcze oraz najnowsze badania fizykochemiczne wykazały jego bliskie związki z zabytkami z najważniejszych ośrodków Wielkich Moraw. Zastosowana technologia wykonania oraz sposób złocenia odpowiadają rozwiązaniom stosowanym pod koniec IX i na początku X wieku.

Zdaniem badaczy krzyżyk mógł stanowić okucie relikwiarza lub księgi liturgicznej. Jeżeli jego datowanie zostanie ostatecznie potwierdzone, będzie należał do najstarszych materialnych świadectw obecności chrześcijaństwa na ziemiach dzisiejszej Polski ‒ stanie się również jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych dotyczących historii Dolnego Śląska.

Publikacja prezentuje również wyniki badań wskazujących, że Stary Książ nie był jedynie średniowiecznym zamkiem Piastów. Znacznie wcześniej funkcjonował tu rozległy, wieloczłonowy gród słowiański z końca IX wieku, którego forma i wyposażenie świadczą o kontaktach z kręgiem kultury wielkomorawskiej. Wśród odkrytych zabytków znajdują się także: unikatowy skarb przedmiotów żelaznych, fragment wielkomorawskiego topora typu bradatica, żelazna grzywna grotopodobna oraz inne liczne znaleziska potwierdzające znaczenie ośrodka we wczesnym średniowieczu.

Artykuł poświęcony Staremu Książowi jest jednym z jedenastu opracowań zamieszczonych w II tomie „Zeszytów Naukowych Zamku Książ” pod redakcją Mateusza Mykytyszyna i Katarzyny Sielickiej. Ich autorzy reprezentują różne dyscypliny naukowe – archeologię, historię sztuki, architekturę i konserwację zabytków.

W tomie znalazły się artykuły autorstwa Agnieszki Trzos, Justyny Jaworek-Jakubskiej i Roberta Sobolewskiego, Agnieszki Gryglewskiej, Grzegorza Grajewskiego, Danuty Drabik-Wójtowicz i Ryszarda Wójtowicza, Krzysztofa Jaworskiego, Sylwii Rodak, Ewy Lisowskiej i Aleksandry Pankiewicz, Artura Boguszewicza oraz Wioletty Wrony-Gaj. Czytelnicy znajdą w nim m.in. opracowania dotyczące krypty grobowej Hochbergów w kościele pw. św. Mikołaja w Świebodzicach, historii krajobrazu kulturowego wokół zamku Książ, przebudowy rezydencji na początku XX wieku, konserwacji Salonu Włoskiego, badań archeologicznych folwarku oraz architektury zamku. Tom stanowi obowiązkową lekturę dla wszystkich zainteresowanych historią, archeologią i dziedzictwem kulturowym Dolnego Śląska.