Plany Zamku Królewskiego na Wawelu na 2026 rok

Zamek Królewski na Wawelu

Anna Jagiellonka [tytuł roboczy] (22 października wernisaż; 23 października 2026 – 14 lutego 2027)

Wystawa podejmie po raz pierwszy w historii polskich wystaw szerszą dyskusję o osobowości i dokonaniach Anny (1523‒1596), ostatniej z rodu Jagiellonów.

Pragniemy przedstawić ją jako córkę, kochającą siostrę i lojalną wykonawczynię testamentu brata, fundatorkę dzieł sztuki stanowiących upamiętnienie królewskiej rodziny, mecenasa i opiekuna zgromadzeń zakonnych, żonę jednego z najwaleczniejszych polskich władców, Stefana Batorego, wreszcie – promotorkę wstąpienia na tron Rzeczypospolitej dynastii Wazów (jako nowych Jagiellonów).

W dziejach Polski zapisała się jako jedna z dwu kobiet, której oddano koronę Królestwa. Wybór nastąpił 14 grudnia 1575 r., a ślub z Batorym i podwójna koronacja 1 maja 1576 r.

Niedoceniana przez współczesnych i potomnych, dobrodziejka miast Warszawy i Krakowa jawi się dziś jako budowniczy „pomnika chwały” rodu i godny następca wielkich przodków. Dzięki świadomości historycznej misji, jaką miała Anna, i jej konsekwentnemu dążeniu do wyznaczonych celów, kryzys monarchii po śmierci Zygmunta Augusta przerodził się we wspaniałą „jesień Złotego Wieku”.

Wystawie towarzyszyć będzie współczesna interwencja artystyczna.

Joanna Rajkowska w Ogrodach Królewskich (kwiecień – wrzesień)

Joanna Rajkowska – pierwsza współcześnie tworząca artystka, której prace zobaczymy na wystawie plenerowej w Ogrodach. Przed nami opowieść o czasie głębokim i czasie przyszłym, o energii i sile, które tkwią w Wawelu, o tym, że to, co możliwe jest „teraz”, wypływa z przeszłości.

Antyki z kolekcji Lanckorońskich (7 maja wernisaż; 8 maja – 30 sierpnia)

Wystawa Antyki z kolekcji Lanckorońskich to pionierskie przedsięwzięcie, prezentujące starożytne zbiory znajdujące się w kolekcji polskiego arystokraty przełomu XIX i XX wieku – Karola Lanckorońskiego. Ekspozycja skupia się wokół najcenniejszych zabytków starożytnych z kolekcji, ukazując opowieść o postaci kolekcjonera i dziejach zbioru.

Zbiór liczył kilkaset dzieł sztuki starożytnej różnej wartości i w różnym stanie zachowania. Były to fragmenty rzeźb pełnych, z których zachowały się głowy lub torsy, płaskorzeźbione fryzy i reliefy grobowe lub wotywne, pochodzące głównie z Attyki, detale architektoniczne, reprezentujące przede wszystkim okres hellenistyczny w starożytnej Grecji, oraz figurki tanagryjskie. Rzeźba okresu cesarstwa rzymskiego i pojedyncze zabytki etruskie również znalazły miejsce w zbiorze. Były też tam zabytki egipskie – drobne figurki, amulety i posążki.

Przepraszam za bałagan (performance 24 kwietnia; wystawa 8 maja – 28 czerwca)

Projekt artystyczno-wystawienniczy połączony z performansem autorstwa Michaliny Bigaj. Zainteresowania artystki oscylują wokół wymierania kulinarnego gatunków zwierząt i roślin. Performance wraz z wystawą będzie wizualną opowieścią o gatunkach, które zjedliśmy lub za chwilę zjemy. Stanie się przewodnikiem po jadalnych, choć zagrożonych gatunkach oraz opowieścią o roślinach, które są na ten kryzys odpowiedzią. Roślinach, których nie jemy, bo ich nie znamy – dzikich odmianach, gatunkach, które nie trafiają na sklepowe półki, a porastają miejskie nieużytki.

Pierwsza część projektu zakłada zrealizowanie obiektów rzeźbiarskich (mebli i pełnej zastawy) inspirowanych na podstawie kwerendy w zbiorach wawelskich dawnym wyposażeniem jadalni. Stworzone obiekty posłużą jako scenografia do performansu – drugiej części projektu – kolacji dla dwunastu osób z daniami przygotowani z dziko rosnących roślin. Performance zostanie zarejestrowany i stanie się elementem ekspozycji.

Michalina Bigaj jest laureatką tegorocznego programu Artystyczna Podróż Hestii.

Oświecone. Brązy złocone i ich odbicie we współczesności [tytuł roboczy] (19 listopada wernisaż; 20 listopada 2026 – 28 lutego 2027)

Wystawa będzie się dzielić na dwie części: prezentację zabytków z kolekcji muzealnych oraz wystawę zwycięskich projektów współczesnych instalacji z wykorzystaniem światła, wyłonionych na drodze konkursu spośród propozycji studentów Wydziału Form Przemysłowych Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

W pierwszej części zaprezentujemy brązy złocone z przewagą sprzętów oświetleniowych ze zbiorów Zamku Królewskiego na Wawelu, uzupełnione o podobne przedmioty (kandelabry, lichtarze, litofanie, kałamarze, kadzielnice oraz elementy surtout de table) z dwóch innych polskich muzeów (Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie). Ich pokaz będzie związany z ukazaniem się katalogu naukowego Brązów złoconych ze zbiorów Zamku Królewskiego na Wawelu.

Pasy kontuszowe z kolekcji Zamku Królewskiego na Wawelu [tytuł roboczy] (19 listopada wernisaż; 20 listopada 2026 – 28 lutego 2027)

Wystawa przybliży zwiedzającym 63 obiekty z wawelskiego zbioru, towarzyszyć jej będzie katalog naukowy. Wystawa składać się będzie z trzech części – prezentacji ośrodków, w których je wykonywano, kolekcji, z których pochodzą, oraz zmian mody męskiego stroju narodowego od wieku XVIII po wiek XX. Pasom kontuszowym towarzyszyć będą portrety (pochodzące przede wszystkim ze zbiorów Zamku).

opracowanie: Urszula Wolak-Dudek

(na podstawie not kuratorskich autorstwa dr Joanny Winiewicz-Wolskiej, dr Weroniki Rostworowskiej-Kenig, Magdaleny Ozgi, dr Bogumiły Wiśniewskiej)