Zmarł xiążę Michał z Grecji i Danii

Requiescat in pace

Prawosławne nabożeństwo poprzedziło pogrzeb Jego Królewskiej Wysokości xięcia Michała z Grecji i Danii, który zmarł 28 lipca 2024 r. w szpitalu w Atenach i spoczął obok rodziców na królewskim cmentarzu w Tatoi. Miał 85 lat. Był ostatnim z żyjących wnuków króla Grecji Jerzego I (1845–1913), a także ostatnim z żyjących prawnuków króla Danii Chrystiana IX (1818–1906). W uroczystościach żałobnych – zorganizowanych 1 sierpnia w cerkwi pw. św. Teodora na terenie Pierwszego Cmentarza w Atenach – udział wzięli Ich Królewskie Mości król Grecji Paweł II i królowa Maria Chantal, niosąc słowa pocieszenia wdowie, córkom i wnuczętom Zmarłego.

W gronie żałobników znaleźli się także: JKM królowa wdowa Grecji Anna Maria, wszystkie jej dzieci i jej dwie bratowe; JKM królowa wdowa Obojga Sycylii Anna; JKW xiężniczka Blanka Sabaudzka-Aosta; IKW xiążę Karol Ludwik i xiężna Ileana Burbonowie Orleańscy. Nie zabrakło zięcia Zmarłego, JKM króla Sardynii Aimone, wraz z najbliższą rodziną.

Jego Królewska Wysokość był jedynym dzieckiem xięcia Krzysztofa (1888–1940) i jego drugiej żony, xiężnej Franciszki (1902–1953, z domu xiężniczki Orleańskiej). Urodził się w Rzymie 7 stycznia 1939 r. Otrzymał chrzest w Cerkwi prawosławnej, a jego rodzicami chrzestnymi byli krewni: król Grecji Jerzy II (1890–1947) i królowa Rumunii Helena (1896–1982). Kilka miesięcy po narodzinach Michała rodzina xiążęca zamieszkała w Atenach.

Oboje rodziców xiążę stracił w dzieciństwie. Jego ojciec zmarł 21 stycznia 1940 r., xiężna Franciszka zmarła zaś 25 lutego 1953 r. Osierocony Michał mieszkał wraz z rodziną matki w Maroku, pozostając pod opieką xięcia Henryka Orleańskiego (1908–1999). Przez pewien czas po II wojnie światowej przebywał w Hiszpaniach. Następnie wraz z wujem Henrykiem przeniósł się do Francji po uchyleniu republikańskiego „prawa” o wygnaniu Burbonów i zamieszkał w posiadłości Manoir du Cœur Volant w pobliżu Wersalu. Po matce odziedziczył także połowę posiadłości w Nouvion-en-Thiérache, której współwłaścicielem był wraz z wujem.

Po studiach politologicznych w Instytucie Studiów Politycznych xiążę przeprowadził się do Grecji, aby odbyć służbę wojskową. Z armii, gdzie służył w straży przybrzeżnej, odszedł w stopniu podporucznika. Podczas pobytu w Atenach zaprzyjaźnił się z młodszym od niego o rok królem Konstantynem II (1940–2023). Również w stolicy, na przyjęciu bożonarodzeniowym, poznał przyszłą żonę – Marinę Karéllę (ur. 17 lipca 1940 r.), artystkę, którą jakiś czas po odnowieniu znajomości zaskoczył propozycją małżeństwa.

Xiążę zajmował w tym czasie trzecie miejsce w linii sukcesji greckiego tronu, jego wybranka była zaś osobą z ludu. Król Konstantyn II 19 października 1964 r. wyraził zgodę na ślub, kiedy po trwających dwa lata rodzinnych rozważaniach Michał zrzekł się praw do korony.

Ślub odbył się 7 lutego 1965 r. w sali balowej Pałacu Królewskiego. Przenośny mahoniowy ołtarz pochodził z wycofanego ze służby krążownika greckiej marynarki wojennej. Xiążę podążył do ołtarza w mundurze porucznika, odprowadzany przez królową Fryderykę (1917–1981). Marina miała na sobie białą suknię i tiarę wysadzaną diamentami oraz welon z koronki bruxelskiej. W ceremonii udział wzięło dwudziestu pięciu gości. Król wystąpił jako drużba Michała, wznosząc toast za nowożeńców. Małżonkowie zamieszkali w Ekali na przedmieściach stolicy i pozostali w kraju również wtedy, gdy monarcha musiał udać się na emigrację w 1967 r. Mieli także dom w Paryżu.

Jego Królewska Wysokość stał się znanym pisarzem i historykiem. Większość jego xiążek została wydana w języku angielskim. Napisał kilka biografij członków domów panujących, był autorem wyróżniających się wnikliwością powieści o rodzinach królewskich. Był również twórcą bogato ilustrowanych albumów, w tym: The royal house of Greece (1988), Imperial Palaces of Russia (1992), Nicholas and Alexandra: The Family Albums (1992) i Jewels of the Tsars (2006). Jego publikacja o cesarzu Mikołaju II i cesarzowej Alexandrze była jednym z pierwszych wielkoformatowych albumów poświęconych rodzinie cesarskiej. Zawiera blisko trzysta zdjęć i cieszy się zainteresowaniem kolekcjonerów.

Dla xięcia i jego żony ważna była działalność charytatywna. Idąc za sugestią swojej sekretarki, w 1994 r. xiążę odwiedził brooklyńską Montessori Day School, gdzie poznał tragiczną historię kilkuletniej Elizy Izquierdo, ofiary przemocy ze strony matki uzależnionej od narkotyków. Jego Królewska Wysokość po spotkaniu z Elizą zaproponował opłacanie jej nauki oraz pomoc finansową dla rodziny. Mimo deklaracji wsparcia ze strony dynasty oraz obciążających zeznań, złożonych przez osoby zaangażowane w ratowanie dziecka, sąd rodzinny przyznał opiekę matce. Podczas pobytu w Paryżu xiążę otrzymał wiadomość, że 22 listopada 1995 r. sześciolatka zmarła w wyniku obrażeń zadanych przez matkę. Po jej zgonie małżonkowie założyli Towarzystwo Eliza na rzecz Zapobiegania Okrucieństwu wobec Dzieci, którego dewizą są słowa: Żadnej tolerancji dla przemocy wobec dzieci.

Zmarły pozostawił żonę i dwie córki – Jej Wysokość xiężniczkę Alexandrę (ur. 15 października 1968 r., żonę Mikołaja Mirzayantza) i JKM królową Sardynii Olgę (ur. 11 listopada 1971 r., żonę JKM króla Sardynii Aimone) – a także pięcioro wnucząt: Tigrana i Dariusza Mirzayantzów, IKW xiążęta Huberta i Amadeusza oraz xiężniczkę Izabelę.

Na rzecz Towarzystwa Eliza – aby uczcić pamięć Jego Królewskiej Wysokości – można przekazywać darowizny.

National Bank of Greece

Bank Account: 104 29665226

ΙΒΑΝ: GR 58011010400000 10429665226

SWIFT: ETHNGRAA

Alpha Bank

Bank Account: 115 002002020047

ΙΒΑΝ: GR 9801401150 115002002020047

SWIFT: CRBAGRAAXXX

opracowanie: Adrian Nikiel