Legitymizacja władzy monarszej w Kraju Wschodzącego Słońca. Rozważania o historii ustroju Japonii z perspektywy doktryn politycznych i prawnych

Obchody 36. rocznicy powstania Organizacji Monarchistów Polskich (przypadającej 16 listopada) zorganizowano we Wrocławiu już 13 listopada 2025 r. Tego dnia w hotelu Platinum Palace członkowie OMP i sympatycy sprawy legitymistycznej wysłuchali wykładu pana dr. Pawła Szklarczyka na temat zmian statusu monarchy w historii Japonii.

Japonia jest państwem cieszącym się najdłuższą nieprzerwaną tradycją monarchiczną w dziejach ludzkości. Według historiografii tradycyjnej (i oficjalnego poglądu głoszonego przez Dom Cesarski) nad Krajem Wschodzącego Słońca panuje cesarz z linii dynastycznej nieprzerwanej od niepamiętnych czasów – tj. od założenia Cesarstwa przez mitycznego cesarza Jimmu w 660 r. przed Chrystusem.

Monarcha, jako potomek „bogini” Amaterasu (bogini słońca, najważniejszego bóstwa w panteonie shintō – japońskiej rodzimej religii), był jednocześnie „żyjącym bóstwem” (jap. arahitogami) oraz najwyższym kapłanem shintō. Dopiero w orędziu noworocznym na 1946 r. cesarz Shōwa otwarcie oświadczył, że pogląd o jego boskości jest błędny (tzw. deklaracja człowieczeństwa).

Za wyjątkiem raczej krótkich okresów monarcha japoński nie sprawował realnej władzy politycznej (tj. nie rządził ani osobiście, ani za pośrednictwem rzeczywiście podległych mu ministrów), lecz „cedował ją” (dobrowolnie lub wobec istniejących obiektywnie okoliczności) na inne podmioty (np. na regenta lub sioguna), jednocześnie udzielając im legitymizacji do sprawowania władzy publicznej (formalnie) w jego imieniu.

Choć Japonia z punktu widzenia prawa pozostaje monarchią konstytucyjną (istnienie instytucji cesarza normuje 8 artykułów I. rozdziału obowiązującej Konstytucji Japonii z 3 listopada 1946 r. – tj. Konstytucji Shōwa), funkcjonujący tam system rządów określić należy jako parlamentarno-gabinetowy. W świetle przepisów Konstytucji cesarz, choć nie posiada prerogatyw monarszych i uprzednio przysługujących mu przywilejów suwerenności, pozostaje podmiotem będącym symbolem Państwa i jedności Narodu (art. 1 Konstytucji Shōwa), jego zwornikiem głęboko zakotwiczonym w bez mała 2700-letniej tradycji państwowości. Obecnie jednak legitymizacja monarchy do pełnienia funkcji publicznej nie jest już wywodzona z jego boskiego pochodzenia, lecz z woli suwerennego Narodu.

Zapraszamy do zapoznania się z nagraniem: