Polska „starożytna konstytucja”? Pradawne prawa, wolna elekcja, prawo oporu jako fundamenty ustroju Rzeczypospolitej w De Republica Polonica Krzysztofa Hartknocha

Pan dr hab. Maciej Chmieliński, prof. UŁ, współzałożyciel Centrum Myśli Polityczno-Prawnej im. Alexisa de Tocqueville’a, był kolejnym reprezentantem Centrum goszczącym na Uniwersytecie Wrocławskim z wykładem poświęconym dziełom polskiej myśli ustrojowej. Spotkanie, poświęcone dorobkowi naukowemu Krzysztofa Hartknocha, niezwykle interesujące z legitymistycznego punktu widzenia – szczególnie w kontekście pytania, czy monarchia elekcyjna była odległą, lecz być może nieuniknioną konsekwencją „starożytnej” słowiańskiej wolności – odbyło się 7 maja 2026 roku, niejako wpisując się w rozważania, czym jest konstytucja.

De Republica to dwunasta i ostatnia pozycja, która ukazała się w serii Biblioteka Staropolskiej Myśli Politycznej ‒ wydana przez Centrum oraz Fundację Wspierania Badań nad Staropolską Myślą Polityczno-Prawną im. Andrzeja Maksymiliana Fredry nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu VIZJA.

Krzysztof Hartknoch (1644‒1687) był jednym z najwybitniejszych historyków polskiego prawa i ustroju drugiej połowy XVII wieku. W jego dziele znajdziemy szczegółowy opis ustroju Rzeczypospolitej, przygotowany przez autora wywodzącego się z Prus Książęcych, a sprawującego m.in. funkcje profesora i współrektora toruńskiego Gimnasium Academicum. Hartknoch na podstawie obszernego materiału normatywnego niezwykle rzetelnie omówił instytucje prawno-ustrojowe Rzeczypospolitej i ukazał bogactwo jej dorobku polityczno-prawnego. Umieścił to omówienie na tle historycznej ewolucji Polski oraz ziem z nią związanych. Polemizował przy tym zarówno z nieprzychylnymi Polsce autorami niemieckimi, jak i ze skłonnościami mitologizującymi najważniejszych polskich kronikarzy. Jego praca pozwala czytelnikowi na wyrobienie wieloaspektowego obrazu polityki i ustroju naszego kraju.

Zapraszamy do zapoznania się z nagraniem: