Abakanowicz. Bez reguł. Rzeźby w ogrodach królewskich

Zamek Królewski na Wawelu

Abakanowicz. Bez reguł. Rzeźby w ogrodach królewskich

25 kwietnia – 28 września 2025 roku

Magdalena Abakanowicz była artystką totalną, skoncentrowaną na tworzeniu ponadczasowych form z pogranicza abstrakcji i figur przedstawiających. Wystawa w ogrodach Wawelu wzbogaca spojrzenie na jej dorobek, pozornie dobrze już znany. Przedstawia go z nowej perspektywy, prezentując dzieła w zabytkowych i plenerowych przestrzeniach wawelskiego wzgórza. Powstała we współpracy z Galerią Starmach oraz Fundacją Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego. Kuratorami ekspozycji są: pani dr Bogumiła Wiśniewska, pani Natalia Koziara-Ochęduszko i pan Andrzej Szczepaniak (Galeria Starmach).

– Sztuka współczesna gości w ogrodach królewskich już niemal pięć lat. Tegoroczna wystawa rzeźb Magdaleny Abakanowicz jest wyjątkowa, gdyż opowieść o twórczych osiągnięciach tej wybitnej artystki nie zakończy wraz z zamknięciem ogrodów jesienią. Po rzeźbach jej słynne abakany zobaczymy bowiem w Sali Senatorskiej w zestawieniu z arrasami Zygmunta Augusta. Zanim jednak do tego dojdzie, zapraszamy na wystawę do ogrodów, której warto się przyjrzeć nie tylko raz. Zachęcać do tego będą zmieniające się pory roku w ogrodach królewskich. W tym zmiennym – za sprawą natury – kontekście rzeźby artystki nabierać będą nowych znaczeń – mówi pan prof. dr hab. Andrzej Betlej, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

Tytuł wystawy nie jest przypadkowy. – Odnosimy się w nim bezpośrednio do słów artystki, która twierdziła, że nie lubi reguł, gdyż są one wrogami wyobraźni. Stojąca za słowami Abakanowicz myśl jest niezwykle bliska koncepcji naszej ekspozycji. My również łamiemy reguły, pokazując dziś sztukę współczesną w dawnej rezydencji, oddając głos tak ważnej artystce, prowokujemy odbiorców do refleksji w miejscu nieoczywistym, otwierając ich na niecodzienne doświadczenie, nowe interpretacje – wyjaśniają dr Bogumiła Wiśniewska i Natalia Koziara-Ochęduszko.

Rzeźbiarska twórczość Magdaleny Abakanowicz, o czym przekonają się zwiedzający, operuje efektem zaskoczenia. – Wynika on z zawartego w jej pracach napięcia między tym, co znane, a tym, co obce, czyli między podobieństwem jej rzeźb do ciała człowieka a ich skalą, sposobem reprezentacji, uproszczeniem i defragmentacją. Jej rzeźby są reprezentacją wiary w możliwość przedstawiania tego, co ukryte. Wystawą chcemy więc nie tylko skupić się na samej estetyce/formie dzieł Abakanowicz, ale zgodnie z założeniami artystki postawić widza przed zadaniem budowania nowej relacji z rzeźbami i miejscem ich prezentacji, oswojeniem zamysłu artystycznego i otwarciem się na własną wrażliwość przez doświadczenia chwili, przestrzeni i sztuki – mówi dr Bogumiła Wiśniewska, badaczka sztuki współczesnej po 1989 roku, kustosz Zamku Królewskiego na Wawelu.

Warto podkreślić, że wystawa w ogrodach królewskich nie będzie jedynym spotkaniem z twórczością Magdaleny Abakanowicz na Wawelu w 2025 r. W październiku zobaczymy bowiem drugą odsłonę wystawy, tym razem we wnętrzach królewskiej rezydencji: Abakanowicz. Bez reguł. Abakany i arrasy w komnatach.

W ogrodach zostaną zaprezentowane dzieła Magdaleny Abakanowicz ze zbiorów Galerii Starmach:

Ucello 1, 1998, aluminium, 310 × 190 × 135 cm,

Ucello 2, 1998, aluminium, 310 × 95 × 120 cm,

Ucello 3, 1998, aluminium, 285 × 205 × 120 cm,

Siedząca, 2008, beton, 160 × 55 × 73 cm,

Krocząca, 2008, beton, 174 × 46 × 84 cm,

Big Figure, 2009, brąz, 270 × 89 × 124,5 cm,

Krocząca, 1998, brąz, 161 × 46,5 × 60 cm,

Biegnąca, 2001, brąz, 163 × 140 × 59 cm,

oraz Fundacji Marty Magdaleny Abakanowicz Kosmowskiej i Jana Kosmowskiego:

Standing Figures, 2000, brąz, 168,28 × 51,44 × 36,22 cm.

Wystawie towarzyszy bogaty program edukacyjno-interpretacyjny.

Wystawa w ogrodach wiąże się również z udostępnieniem tej zjawiskowej przestrzeni zwiedzającym. 26 i 27 kwietnia goście otrzymają nasionka roślin odpowiadające gatunkom, które spotkać możemy w ogrodach rezydencji. Są to: aksamitka wąskolistna, gomfrena kulista, lwia paszcza, nagietek karłowy, ogórecznik lekarski. Liczba upominków jest ograniczona.

opracowanie: Urszula Wolak-Dudek

zdjęcia: Jeremi Dobrzański

Ciche godziny, czyli #Waweldostępny

30 kwietnia – Zamek I, Zamek II, Skarbiec

Ciche godziny to inicjatywa stworzona z myślą o osobach wrażliwych na bodźce sensoryczne, osobach w spektrum autyzmu i z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego czy seniorach.

Podczas cichych godzin: prosimy o wyciszanie telefonów komórkowych i unikanie głośnych rozmów, wyłączamy lub ograniczamy multimedia, muzykę i inne elementy audiowizualne, zwiedzanie w grupach oraz oprowadzanie z przewodnikiem nie będzie możliwe. Pragniemy zapewnić zwiedzającym komfortowe warunki, które umożliwią spokojne odkrywanie sztuki i historii w atmosferze ciszy i skupienia.

Ciche godziny zaplanowane są na godz. 15.00‒17.00 w pierwszą i ostatnią środę każdego miesiąca.

Bilety są udostępniane z miesięcznym wyprzedzeniem, będą dostępne także w dniu zwiedzania; po wyczerpaniu puli online zapraszamy do kas.

Mapy z lokalizacją wejść, kas, toalet oraz tras zwiedzania są dostępne w Centrum Promocji i Informacji i online. W punkcie informacji czeka zespół, który chętnie odpowie na pytania, udzieli praktycznych wskazówek oraz pomoże w wypożyczeniu słuchawek wyciszających.

Zachęcamy również do odwiedzania wystaw w dni o mniejszym natężeniu ruchu. Spokojną atmosferę zapewniają godziny 15.00‒17.00 w dni powszednie (od wtorku do piątku).

Zamek Królewski na Wawelu, Wawel 5