E jak Eliade. Biegunowość świata

Muzeum w Gliwicach

E jak Eliade. Biegunowość świata

Willa Caro, ul. Dolnych Wałów 8a

2 października 2026 roku, godz. 17.00

Po przerwie wakacyjnej zapraszamy na spotkanie z cyklu „Alfabet antropologii”. Następna litera alfabetu zbliży nas do postaci Mirczy Eliadego – badacza religii i mitoznawcy, którego teorie i porównania mitologii pochodzących z różnych wyznań miały dowieść uniwersalności wybranych symboli.

Postać Eliadego będzie dla nas wymówką, aby przyjrzeć się bliżej jego – często krytykowanym – teoriom i porównaniom. W szczególności przyjrzymy się niezwykle bogatej symbolice środka i biegunów świata – idei mówiącej o tym, że nasz świat (fizyczny i niematerialny) posiada jakieś centrum, które pomaga człowiekowi określać, co jest dobre, a co złe; gdzie znajduje się początek wszechrzeczy, a gdzie jest ich koniec. Mitologia środka i biegunów, a także wynikająca z nich niejednorodność przestrzeni, przekłada się nie tylko na określone opowieści religijne, ale również na nasze życie codzienne i niecodzienne. Pozwala zrozumieć sposób budowania miast i osad; urządzania wnętrz mieszkalnych; lokowania świątyń; wyboru miejsc pielgrzymek religijnych i świeckich. Wyjaśnia, dlaczego uparcie zdobywamy Mount Everest; co wspólnego ma piramida z drzewkiem majowych, a także dlaczego Nowy Jork może być postrzegany jako miasto równie święte, co Jerozolima – mówi pani Marta Paszko, antropolog kultury i etnograf, badaczka regionu, kierowniczka Działu Etnografii i Antropologii Miasta w Muzeum w Gliwicach.

Antropologia kultury to dziedzina nauki, która przede wszystkim próbuje zrozumieć człowieka jako twórcę i uczestnika kultury. Dąży do odkrycia sposobu, w jaki wchodzi on w interakcję ze światem – jak go porządkuje i rozumie. Większość ludzkich nawyków, tradycji, wierzeń i przekonań nie jest efektem osiągnięć naukowych czy technologicznych, lecz rezultatem głębokiego zakorzenienia w kulturze, która opiera się w znacznej mierze na symbolach, znakach i mitach.