Drążenie miasta 2025: Zachód

Muzeum Krakowa

Drążenie miasta 2025: Zachód

14 stycznia ‒ 9 lutego 2025 roku

Rynek Podziemny, Rynek Główny 1

Podczas święta oddziału Rynek Podziemny prezentujemy cykl tematyczny poświęcony kierunkom świata. Tym razem udajemy się na zachód. Zapraszamy na wykłady, spacer śladami stylu romańskiego i gotyckiego, zajęcia dla dzieci o lokowaniu miasta oraz na spotkanie z rzemiosłem.

Skupimy się na tym, co Krakowowi i Polsce przyniosły związki z zachodnią Europą: sztuce gotyckiej, prawie magdeburskim, kulturze dworskiej, wynalazkach techniki czy – co niezwykle istotne – na chrześcijaństwie w jego zachodnim rycie.

Zajrzymy również do zachodniej części miasta. Kraków – jako stare hanzeatyckie miasto wpisane w krąg kultury łacińskiej – dostarczy nam wielu tematów.

Program:

Wykłady:

14 stycznia, godz. 17.30

Kierunek – zachód: tam musi być coś ciekawego…

Najsłynniejsze i najpopularniejsze atrakcje Krakowa kojarzymy zazwyczaj ze ścisłym centrum, ale to, co nieoczywiste i nieodkryte, znaleźć można poza nim. W mniej uczęszczanej przez turystów części miasta można znaleźć wiele miejsc zasługujących na szersze pokazanie. Gdzie leży szczyt Krakowa i jak wysoko pod niebo się wznosi? Jakie skarby kryje las na Bielanach? Ile Krzemionek jest w Krakowie i jakie cuda kryją się u zachodnich granic Krakowa?

Prelegent: pan Mariusz Meus (Zamek Królewski na Wawelu). Wstęp wolny.

Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

21 stycznia, godz. 17.30

Jak przybysze z zachodu wpływali na codzienność dawnego Krakowa

Niemcy, Włosi, Szkoci i inni przybysze stanowili ważny element społecznej układanki Krakowa średniowiecznego i nowożytnego. Niektórzy przybywali tu w celach handlowych lub by pobierać nauki na uniwersytecie, jednak wielu z nich związało z podwawelskim grodem życie. Przywozili tu swoje majątki lub budowali je od podstaw na miejscu. Kształtowali modę, narzucali artystyczne trendy, służyli władcom, a często byli też szarymi mieszkańcami – rzemieślnikami, kramarzami. Porozmawiamy o tym, jak przybysze współtworzyli miasto.

Prelegent: pan Kamil Stasiak (Muzeum Krakowa). Wstęp wolny.

Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

28 stycznia, godz. 17.30

Aksamity z Genui, grodetury z Lyonu. O tkaninach z zachodu w dawnym Krakowie (od lokacji do końca XVIII wieku)

O tym, że do Krakowa docierały tkaniny z zachodu, mówią źródła pisane i zachowane do dziś wyroby. Na wykładzie dowiemy się, z których krajów i w jaki sposób przywożono tkaniny, jak w ciągu wieków zmieniały się ośrodki eksportu i jakie rodzaje tkanin dostarczano. Wachlarz gatunków był szeroki: od sukna włoskiego z XV wieku, poprzez aksamity, adamaszki i brokatele, aż po francuskie rypsy i grodetury. Zajrzymy za kulisy działalności domów handlowych włoskich kupców handlujących tkaninami w II połowie XVII wieku: Marka Antoniego Federiciego oraz Pawła Antoniego Ricciardettiego. Opowieść, jak używano tych tkanin, zilustrowana będzie prezentacją pokazującą zachowane przykłady zachodnich tekstyliów.

Prelegentka: pani dr Katarzyna Moskal (Muzeum Krakowa). Wstęp wolny.

Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

4 lutego, godz. 17.30

Mistrzostwo precyzji, manifestacja splendoru – arcydzieła zachodniej sztuki płatnerskiej i rusznikarskiej w zbiorach krakowskich muzeów

Muzea szczycą się posiadaniem wspaniałych kolekcji dawnego uzbrojenia. Ich główną atrakcję stanowią zbiory renesansowych kompletów zbroi (zwanych niekiedy „garniturami”) po monarchach, wodzach i arystokratach. Zbroje te nie spełniały wyłącznie funkcji użytkowych, należą bowiem do wybitnej klasy dzieł rzemiosła artystycznego. Ich noszenie podczas popisów, turniejów, parad i boju, a także uwiecznianie się z nimi na obrazach, stanowiło zatem jeden z kluczowych środków wyrazu splendoru, siły i ambicji właściciela. Nie inaczej było z bronią palną. Zbiory krakowskich kolekcji militariów mogą poszczycić się zabytkami budzącymi ciekawość i zachwyt. Nie zawsze są one dostatecznie znane publiczności, co rodzi potrzebę ich szerszego omówienia.

Prelegent: pan dr Mateusz Chramiec (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie). Wstęp wolny.

Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Spacery:

25 stycznia, godz. 10.30

Kierunek średniowiecze, czyli o sztuce romańskiej i gotyckiej w Krakowie

W świadomości zbiorowej funkcjonuje krzywdzące przekonanie, że średniowiecze to ciemne wieki. Prawda jest jednak inna, a dzieła wówczas stworzone przetrwały próbę czasu. Również w Krakowie zachowało się wiele przykładów wysokiej klasy budownictwa romańskiego i gotyckiego. Wpływy z zachodu utrzymywały się aż do początku epoki renesansu, kiedy na rodzimą sztukę oddziaływać zaczęło południe Europy. Na spacerze zobaczymy kamienne i ceglane kościoły, wielkie założenia klasztorne czy najstarszą część Uniwersytetu Jagiellońskiego. Postaramy się odkryć tajniki architektury i rozwikłać takie pojęcia, jak biforium, pinakiel czy maswerk. Prosimy włożyć wygodne buty i zabrać ciepłą czapkę, bo styczniowe spacery lubią postraszyć mrozem.

Prowadzenie: pani Anna Magiera (Muzeum Krakowa). Zbiórka w holu pałacu Krzysztofory, Rynek Główny 35.

sprzedaż biletów: online

2 lutego, godz. 12.30 i 14.30

Nie od razu nowe miasto zbudowano

Kto i w jaki sposób lokował miasta setki lat temu? Jak próbowano zachęcać ludzi do zamieszkiwania w nich? Jak wyglądała zabudowa? Czym charakteryzowały się miasta lokowane na prawie magdeburskim? Na pytania odpowiemy w trakcie zajęć, podczas których zaprojektujemy i zbudujemy własne miasto, wykorzystując zdobyte wcześniej informacje.

Prowadzenie: pan Piotr Kapusta (Muzeum Krakowa).

sprzedaż biletów: online

Warsztaty:

8 lutego, godz. 12.30

Spotkanie z rzemiosłem – garncarstwo od podstaw

Zapraszamy na warsztaty, podczas których wykonamy garnek toczony na kole oraz gliniany stojak na biżuterię. W ramach wprowadzenia opowiemy o glinianych zabytkach odkrytych w trakcie badań archeologicznych na Rynku. Zobaczymy garnek na ofiarę zakładzinową i grzechotki, którym przypisywano właściwości magiczne. Porozmawiamy o rzemieślnikach oraz o nowinkach technologicznych, które dotarły za sprawą Bilderbäckerów – wytwórców figurek dewocyjnych oraz zabawek. Inspiracji dla naszych prac poszukamy wśród fantastycznych motywów zoomorficznych. Wypalone prace będą gotowe do odbioru w późniejszym terminie.

Prowadzenie: pani Katarzyna Kucharska (Muzeum Krakowa) i Pracownia „No to pięknie”. Wstęp: 45 zł, sprzedaż online.