Kraków. Dźwięki, melodie, słowa

Muzeum Krakowa

Kraków. Dźwięki, melodie, słowa

19 lutego 2026 roku, godz. 17.00

Początek wernisażu: pałac Krzysztofory, Rynek Główny 35

Lokalizacja wystawy:

Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa, ul. Szpitalna 21

Muzeum Krakowa zaprasza na otwarcie wystawy o dźwiękach miasta. W centrum uwagi znalazły się odgłosy, które kształtują tożsamość Krakowa i codzienne doświadczenie jego mieszkańców.

Opowieść składa się z czterech segmentów tematycznych, z których każdy odsłania inny aspekt audiosfery. Pierwszy mówi o dźwiękach ulic i placów, drugi o głosie dzwonów, trzeci o muzyce granej na podwórkach i słuchanej w domach, czwarty o wędrującej nad miastem melodii hejnału.

Wystawa przybliża zmiany zachodzące w środowisku dźwiękowym w ciągu ostatniego stulecia, a zarazem podkreśla ciągłość niektórych zjawisk. To wystawa do oglądania i słuchania. Na jej potrzeby powstała instalacja dźwiękowa, w której nagrania wchodzą ze sobą w dialog. Jej autorem jest pan Marcin Dymiter – artysta realizujący projekty z kręgu elektroniki, field recordingu i muzyki improwizowanej. W każdej sali można usłyszeć kompozycje zbudowane z archiwalnych materiałów audio i nagrań terenowych zarejestrowanych współcześnie w Krakowie.

Eksponatom i nagraniom towarzyszy ścieżka edukacyjna. Planowane są zajęcia edukacyjne, spacery dźwiękowe i wykłady. Ekspozycji towarzyszy folder, który w przystępnej formie rozwija wątki obecne na wystawie.

Podczas wernisażu będzie można zakupić folder z 25% rabatem. Wstęp wolny.

Oprowadzanie kuratorskie po wystawie

13 czerwca, godz. 14.00, 11 lipca, godz. 11.00, 1 sierpnia, godz. 11.00, 5 września, godz. 11.00

Zbiórka w holu Centrum.

Prowadzenie: pani dr Monika Widzicka.

Wstęp z biletem na wystawę. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Galenosfery Krakowa. W poszukiwaniu dziedzictwa ciszy

10 września, godz. 17.00

Każde miasto ma dźwiękowy klimat, który zmienia się wraz z czasem i mieszkańcami. W cyklu wykładów towarzyszących wystawie przybliżamy oblicza miejskich brzmień. Tym razem zapraszamy na wykład dotyczący krakowskich galenosfer, czyli miejskich środowisk ciszy (z gr. galene – cisza).

Hałas i cisza stanowią żywioły komponujące pejzaż dźwiękowy. W obliczu zwiększającego się natężenia hałasu, a więc dźwięków ocenianych przez mieszkańców jako niemiłe, przeszkadzające czy szkodliwe dla zdrowia fizycznego i psychicznego, wyrażenia „miejska cisza” lub „cisza w mieście” mogą brzmieć oksymoronicznie. Mapowanie i badanie galenosfer ujawnia naturę pejzaży dźwiękowych. Pozwala zrozumieć, w jaki sposób mieszkańcy tworzą je i odbierają.

Pejzaże dźwiękowe i galenosfery jako ich części stanowią również element dziedzictwa kulturowego Krakowa. W trakcie wykładu przedstawimy wybrane galenosfery, ich charakter, a także rolę, jaką pełnią w pejzażu dźwiękowym miasta.

Prowadzenie: pan dr Łukasz Sochacki – etnolog, muzealnik amator, adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kieruje Laboratorium Antropologii Multimedialnej UJ, współkoordynuje EtnoLAB – Pracownię Etnografii Stosowanej oraz pełni funkcję zastępcy dyrektora IEiAK UJ. Sekretarz generalny Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i redaktor naczelny serii „Prace i Materiały Etnograficzne” PTL. Jego zainteresowania obejmują antropologię dźwięku i słuchania, krytyczne studia nad dziedzictwem, tradycyjną wiedzę ekologiczną oraz społeczności górskie i wiejskie. Prowadzi badania przede wszystkim w Krakowie, południowej Małopolsce i we Włoszech, rozwijając projekty z zakresu udźwiękowionej etnografii. Autor książki Boska cząstka i inne mirakula (2022), nagrodzonej w 2023 roku Nagrodą im. Antoniego Kaliny, oraz współtwórca Sądeckiego Zielnika Etnobotanicznego (2024). Publikował m.in. w „Kontekstach”, „Pracach Etnograficznych” i „Tygodniku Powszechnym”. W 2025 roku otrzymał Seal of Excellence za projekt ERC poświęcony związkom dźwięku, środowiska górskiego i tradycyjnej wiedzy ekologicznej.

Wstęp wolny.

Słuchanie miasta. Spacer dźwiękowy po Podgórzu

12 września, godz. 11.00

Zbiórka na placu przed kościołem pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy, ul. Jana Zamoyskiego 56.

Niemal każde miasto posiada własną charakterystykę dźwiękową i unikalne sygnały dźwiękowe, rozpoznawalne przez mieszkańców, a nierzadko także przez turystów. W Krakowie są to niewątpliwie hejnał oraz brzmienie dzwonu Zygmunt.

Podczas spaceru po Podgórzu poszukamy sygnałów charakterystycznych dla tej dzielnicy, zarówno współczesnych, jak i historycznych. Inspiracją będzie dla nas historia kapsuły czasu odkrytej w wieży kościoła redemptorystów. Wsłuchamy się w okolicę, stworzymy mapę dźwięków, które warto zarchiwizować dla przyszłych pokoleń.

Prowadzenie: pan Marcin Barski. Wstęp: 30 zł.