Falerystyka Legionów Polskich 1914–1918

Muzeum Narodowe w Krakowie

Falerystyka Legionów Polskich 1914–1918

Przypadająca w 2024 roku 110. rocznica wybuchu I wojny światowej i wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej stała się okazją do zaprezentowania kolekcji falerystyki z lat 1914–1918 – przechowywanej w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.

Wystawa przedstawia żołnierskie godła oraz patriotyczne odznaki towarzyszące strzelcom w przełomowym momencie historii, którym był wymarsz Kadrówki i powołanie Legionów Polskich jako kadry odradzającego się po latach zaborów wojska polskiego. Polskie formacje paramilitarne, tworzone w przededniu wybuchu Wielkiej Wojny, opracowały dla swoich członków odznaki organizacyjne, których motywem przewodnim był wizerunek orła białego. Podczas ekspozycji zaprezentujemy bogatą kolekcję orłów Drużyn Bartoszowych, Polskich Drużyn Strzeleckich i Strzelca oraz orły do czapek zaprojektowane już po wybuchu wojny dla formacji Legionów Polskich. Towarzyszyć im będą odznaki pamiątkowe brygad, pułków i legionowych szkół wojskowych. Zaprezentowane zostaną odznaki pamiątkowe oraz biżuteria patriotyczna, tworzone w okresie wojny przez Naczelny Komitet Narodowy, Ligę Kobiet, Stowarzyszenie „Samarytanin Polski”, Krajowe Stowarzyszenie Mężczyzn i Dam Czerwonego Krzyża w Galicji, a także przez inne organizacje pomocowe i charytatywne.

Unikalnym zabytkiem w kolekcji jest prezentowany Krzyż Rokitniański z wygrawerowanym nr. 1, nadany pośmiertnie rtm. Zbigniewowi Dunin-Wąsowiczowi, dowódcy szarży pod Rokitną 13 czerwca 1915 roku. Krzyż wybity został w 1917 roku w drugą rocznicę szarży, w liczbie 63 egzemplarzy, które otrzymali żyjący ułani i rodziny poległych, a sztancę komisyjnie zniszczono. Odznakę zaprojektował Władysław Waroczewski, ułan 2. Pułku Ułanów.

Uzupełnieniem wystawy będą medale upamiętniające epopeję legionową oraz elementy umundurowania, oporządzenia i uzbrojenia żołnierza polskiego z epoki. Prawdziwą gratką jest mundur Józefa Piłsudskiego. Wyeksponowany zostanie także wybór prac z kolekcji sztuki legionowej – obrazy i portrety tworzone przez artystów legionistów oraz zachowane projekty graficzne odznak zaprezentowanych na wystawie.

Informacje dla zwiedzających:

Falerystyka Legionów Polskich 1914–1918

Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego, ul. Józefa Piłsudskiego 12

6 sierpnia 2024 – 19 stycznia 2025 roku

Godziny otwarcia:

poniedziałek: nieczynne, wtorek: 10.00–18.00, środa–niedziela: 10.00–16.00

Kurator: Piotr Wilkosz, koordynacja: Justyna Chaber, Ewelina Zając, Ewa Kalita-Garstka, projekt aranżacji wystawy: Sylwia Siudak-Bielecka.