Hołd pruski 1525. Sukces czy błąd?

Muzeum Historii Polski

Hołd pruski 1525. Sukces czy błąd?

W Muzeum Historii Polski nie boimy się trudnych tematów. Zapraszamy na kolejną „Debatę w Muzeum” 9 kwietnia 2025 r. o godz. 17.30. Udział w dyskusji wezmą panowie prof. Igor Kąkolewski, prof. Jacek Wijaczka oraz prof. Michał Kopczyński (w roli moderatora).

Cytadela Warszawska, ul. Gwardii 1. Zapraszamy do sali konferencyjnej 1 A-B [poziom 0]. Wstęp wolny.

Debata poświęcona będzie miejscu, jakie w polskiej historii zajmuje hołd pruski 1525 r. Wydarzenie to jest zazwyczaj przywoływane w kontekście stosunków polsko-niemieckich. Dla historyków jest pretekstem do rozważań nad konsekwencjami sekularyzacji państwa Zakonu Krzyżackiego i objęcia władzy w Prusach przez dynastę Hohenzollernów.

Warto jednak też zwrócić uwagę na jego szerszy kontekst europejski oraz znaczenie dla dalszych losów Europy Środkowej. Jak wyglądałaby Europa, gdyby Zygmunt I Stary nie zdecydował się przyjąć hołdu lennego od swojego siostrzeńca? Co stałoby się, gdyby rządy w Prusach Książęcych za zgodą Zygmunta III nie zostały przekazane władcom Brandenburgii? Jak wyglądałyby dziś stosunki polsko-niemieckie, gdyby Królestwo Prus nie stało się jednym z osiemnastowiecznych mocarstw, do czego doszło m.in. dzięki uniezależnieniu się Prus Książęcych od Rzeczpospolitej w 1657 r.?

Debatować też będziemy o stereotypach historycznych powielanych od ponad stulecia w polskich i niemieckich podręcznikach. Wyjaśnimy, skąd wziął się Matejkowski Stańczyk, czy był tworem wyobraźni malarza, czy emanacją polskiej narracji historiograficznej. Nie pominiemy też znaczenia rady, której elektor Fryderyk Wilhelm udzielił następcom, apelując tuż po szwedzkim Potopie, by po wsze czasy trzymali się Rzeczypospolitej, która nigdy nie wymiera.

Zapraszamy do wzięcia udziału w rozmowie o faktach znanych z historii i o tym, jak inaczej mogły potoczyć się losy państw i narodów, gdyby 10 kwietnia 1525 r. Albrecht Hohenzollern nie uklęknął na krakowskim rynku przed polskim władcą…

Debacie będzie towarzyszyć premiera książki pana prof. Igora Kąkolewskiego pt. Hołd pruski 1525. Historia, pamięć i narracje o scenariuszach alternatywnych (wydanej przez MHP).

Uczestnicy debaty:

Prof. Igor Kąkolewski. Historyk i dydaktyk. Absolwent Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego oraz jego pracownik naukowy w latach 1992‒2005, następnie Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie i Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Specjalizuje się w tematyce badawczej dotyczącej relacji polsko-niemieckich oraz pamięci historycznej. Od 2014 r. pracował jako zastępca dyrektora, a we wrześniu 2018 r. został dyrektorem Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie.

Prof. Jacek Wijaczka. Historyk i wykładowca akademicki. Pracownik Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a wcześniej Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach. Wieloletni redaktor naczelny czasopisma „Czasy Nowożytne”. Jego zainteresowania badawcze obejmują: dzieje Prus Książęcych i Królewskich, polowania na czarownice i procesy o czary w Polsce i Europie wczesnonowożytnej, historię społeczną Korony Polskiej w XVI‒XVIII w. oraz historię Żydów w okresie staropolskim. Autor licznych publikacji naukowych i popularyzatorskich, w tym pierwszej biografii księcia Albrechta (2010) oraz najnowszego studium o hołdzie pruskim (2025).

Prof. Michał Kopczyński. Historyk. Absolwent Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowca Wydziału Historii UW. Od 2009 r. związany z Muzeum Historii Polski. Autor publikacji z zakresu historii nowożytnej i XIX w., ze szczególnym uwzględnieniem historii gospodarczej. Redaktor pisma „Mówią Wieki”.