Jan Giejson. Od nowa

Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu

ul. Romualda Traugutta 111/113

Jan Giejson. Od nowa

25 października – 30 grudnia 2025 roku

Kuratorka: Emilia Jeziorowska

Pierwsza tak duża indywidualna wystawa pana Jana Giejsona, rzeźbiarza z Barda. Zobaczyć na niej można krucyfiksy, świątki i kapliczki, a także rzeźby przedstawiające sceny biblijne i rodzajowe.

68 prac wykonanych w drewnie w ciągu ponad sześćdziesięciu lat działalności, w tym realizacje ze zbiorów Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu oraz te pozostające w posiadaniu autora. Widzowie po raz pierwszy zobaczą też rzeźby, które twórca zrealizował w ramach stypendium Województwa Dolnośląskiego przyznanego mu wiosną 2025 roku po tym, gdy powódź na południu Polski zniszczyła część prac artysty oraz znacząco uszkodziła jego dom, pracownię i galerię.

Jan Giejson (ur. 1947) jest rzeźbiarzem-samoukiem mieszkającym w Bardzie, gdzie od wielu lat prowadzi autorską galerię przy ul. Kolejowej, stanowiącą jeden z charakterystycznych punktów na mapie miasta. Laureat wielu konkursów i przeglądów twórczości ludowej i nieprofesjonalnej. Artysta rzeźbi od 1963 roku. W jego twórczości, która od lat konsekwentnie motywowana jest wewnętrzną potrzebą tworzenia oraz głęboką religijnością, widoczne są inspiracje sakralną sztuką dawną oraz sztuką ludową – informuje pani Emilia Jeziorowska. Zwiedzający zobaczą m.in. kapliczki słupowe i szafkowe, rzeźby przedstawiające sceny biblijne oraz obyczajowe, a także przedstawienia związane z lokalną historią i tradycją.

Jednym z ulubionych tematów pana Jana Giejsona jest Matka Boska Bardzka. Pierwowzorem jego prac jest cudowna figurka z bazyliki pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny – najstarszy drewniany zabytek rzeźby romańskiej w Polsce. Na wystawie można zobaczyć kilka rzeźb w tym typie ikonograficznym – od kilkunastocentymetrowych po blisko metrowe, przedstawione w ujęciu tradycyjnym, a także poddane twórczemu przetworzeniu.

Podobnie wizerunki świętych Jan Giejson interpretuje w rzeźbach w różnoraki sposób. I tak zwiedzający mają okazję obejrzeć dwóch św. Jerzych czy dwóch św. Franciszków – zupełnie od siebie różnych. Obok nich pojawią się m.in. św. św. Jan Nepomucen, Jadwiga, Józef, Florian, Roch czy Sebastian.

Na wystawie nie zabrakło grup rzeźbiarskich. Znaczna ich część związana jest z tematami biblijnymi, takimi jak szopka betlejemska, chrzest naszego Pana Jezusa Chrystusa, cud w Kanie Galilejskiej, Ostatnia Wieczerza, modlitwa w Ogrójcu czy Ukrzyżowanie. Inne prace, jak np. Majówka czy Boże Ciało, inspirowane są obrzędowością religijną. W sumie zaprezentowanych zostanie 68 rzeźb drewnianych, w większości polichromowanych olejnie bądź akrylowo. Warto przy tym zaznaczyć, że warstwa malarska prac jest dziełem wspólnym – przy malowaniu detali twarzy postaci Janowi Giejsonowi pomaga jego żona, pani Danuta, która również jest artystką, dawniej zajmującą się głównie wikliniarstwem i rzeźbą, a obecnie malarstwem.

Na wystawie prezentowane są prace będące własnością autora oraz znajdujące się w zbiorach Muzeum Etnograficznego rzeźby (pozyskane w latach 70. XX w.), a także 10 dzieł zakupionych w roku 2024, niedługo po tym, jak we wrześniu część dorobku Giejsona została zniszczona przez powódź.

Wiosną 2025 roku artysta otrzymał stypendium Województwa Dolnośląskiego na realizację projektu Między niebem a ziemią – 60 lat sztuki ludowej w twórczości Jana Giejsona z Barda. Wystawa jest okazją do zaprezentowania rzeźb powstałych w jego ramach. Tytuł ekspozycji (Od nowa) odnosi się do procesu przywracania pierwotnego stanu kolekcji oraz do samego aktu twórczego, podczas którego artysta mierzy się z realizacją dzieła za każdym razem od nowa.

Wystawy Jan Giejson. Od nowa oraz prezentowana równolegle w Muzeum Kresów w Lubaczowie Żywoty twórcze Jarosława Furgały (1919–2020) są zapowiedzią inauguracji w 2026 roku Galerii sztuki nieprofesjonalnej – wystawy stałej, na której zebrane zostaną najciekawsze współczesne prace artystów samouków związanych z Dolnym Śląskiem, pochodzące ze zbiorów Działu Sztuki Ludowej Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu.