Medalierstwo z lat 1700–1799 w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Muzeum Narodowe we Wrocławiu

pl. Powstańców Warszawy 5

Medalierstwo z lat 1700–1799
w zbiorach Muzeum Narodowego we Wrocławiu

2 czerwca – 30 sierpnia 2026 roku

Kuratorka wystawy: Magdalena Karnicka

Arcydzieła sztuki medalierskiej – medale, plakiety, żetony i tłoki medalowe – upamiętniające najważniejsze wydarzenia XVIII wieku na Śląsku można zobaczyć na wystawie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. To kolejna z serii ekspozycji prezentujących bogate zbiory sztuki medalierskiej.

To rodzaj niezwykłej metalowej „kroniki”, powstałej dzięki talentowi twórców, którzy to na małej powierzchni potrafili zawrzeć tak wiele treści oraz symbolicznych przedstawień – mówi pan dr hab. Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu. – Zobaczymy dostojnych bohaterów, brzemienne w skutkach wydarzenia historyczne, wyjątkowe uroczystości i spektakularne fundacje – jednym słowem: to wszystko, czym wówczas żyły XVIII-wieczny Wrocław, Śląski i Europa. O tym się mówiło, to się komentowało.

Zwiedzający mogą obejrzeć realizacje takich twórców, jak Jan Dassier, Maciej Donner, Jan Duvivier, Mikołaj Maria Gatteaux, Jan Filip Holzhaeusser czy Franciszek Andrzej Schega. Medale przedstawiają władców oraz członków ich rodzin, urzędników, dowódców wojskowych, osoby duchowne, naukowców i wynalazców, pisarzy, aktorów, malarzy, wydarzenia zarówno aktualne im czasowo, jak i te już „historyczne”. Wśród eksponatów są medale i żetony, które powstały jako części serii tematycznych, a także medale nagrodowe, dzieła medalierskie alegoryczne, religijne, z kalendarzami i satyryczne.

Medalom i żetonom często towarzyszyły opracowania książkowe zawierające objaśnienia znajdujących się na nich przedstawień i wydarzeń, które upamiętniały.

Ciekawostką będą tzw. numizmaty śrubowe, które składały się z dwóch części, a w ich środku umieszczano miniatury olejne, które z czasem zastąpiono grafikami – mówi pani Magdalena Karnicka. – Początkowo jako „opakowanie” wykorzystywane były monety, głównie obiegowe srebrne talary, które były przepoławiane i gwintowane. Powstawały w Niemczech – przede wszystkim w wytwórniach w Augsburgu i w Norymberdze, na terenie krajów wchodzących w skład Cesarstwa Habsburgów, we Francji, Wielkiej Brytanii, Włoszech, a także poza Europą – w Chinach. Zamawiano je z okazji ślubów, chrztów, wydarzeń historycznych, niektóre zawierały sceny religijne.

Medale, plakiety, żetony oraz tłoki medalowe, które znalazły się na wystawie, gromadzone były w kolekcji MNWr od 1947 r.: podarowane przez osoby prywatne, przekazane z różnych instytucji lub zakupione. Dwadzieścia pięć obiektów, w tym wszystkie tłoki medalowe, pochodzi z dawnych zbiorów niemieckich.

Wśród zabytków medalierskich z XVIII w. pojawiają się i takie, które upamiętniają ważne wydarzenia związane z historią Polski (np. medale nagrodowe Orderu Orła Białego, medal w rocznicę śmierci Augusta III Wettyna, medale dotyczące reform Stanisława Augusta Poniatowskiego, medal z okazji uchwalenia Konstytucji 3 Maja). Jednak najwięcej jest tych związanych ze Śląskiem i Wrocławiem – informuje pan Piotr Oszczanowski. – Wyjątkowym przykładem są medale powstałe z okazji założenia Akademii Leopoldyńskiej we Wrocławiu (1702) lub wybudowania nowego gmachu Gimnazjum Marii Magdaleny we Wrocławiu (1710).

Wystawie będzie towarzyszył katalog.

***

13 czerwca, godz. 13.00

Oprowadzanie kuratorskie. Prowadzenie: pani Magdalena Karnicka, tłumaczenie na polski język migowy: pani Elżbieta Resler.