Młodzieńczy prorok. Nieznany obraz z „cudownych lat” Lorenzo Lippiego (1606‒1665)

Galeria Zderzak

Młodzieńczy prorok

Nieznany obraz z „cudownych lat” Lorenzo Lippiego (1606‒1665)

Archiwum Galerii Zderzak uprzejmie zaprasza na spotkanie ze św. Janem Ewangelistą, patronem Kolekcji Zderzaka, i próbę hermeneutyki jego mistycznego portretu.

14 marca 2025 roku o godz. 17.00

Wstęp wolny. Podczas spotkania kwestujemy na rzecz Hospicjum św. Łazarza w Krakowie.

Ukażemy go w świetle dialogu malarzy poetów: neapolitańczyka Salwatora Rosy i florentyńczyka Wawrzyńca Lippiego. Dialogu o źródłach sztuki i postawie artysty wobec obojętnego świata ‒ zapowiedzi epoki nowoczesności. Takiego artystę ‒ wyrzutka, buntownika, niezależnego myśliciela, aktora ‒ uosabiał sam Rosa. Stawiamy tezę, że Lippi namalował św. Jana w polemice z głośnym obrazem Rosy Prometeusz torturowany, który w 1640 roku wywołał szok we Florencji. Młody Rosa ukazał misję cywilizacyjną tytana Prometeusza jako katastrofę, która spowodowała utratę łączności ludzi z bogami. Lippi odpowiedział alegorią natchnienia, w której św. Jan Ewangelista ma rysy Orfeusza, nauczyciela religii i sztuki. Polemika była początkiem przyjaźni, wzajemnej inspiracji i współpracy artystów ‒ romantyka i klasyka, ognia i lodu. W latach 1640‒1643 powstało kilka fenomenalnych obrazów Lippiego, a po podróży do Innsbrucka w 1644 roku rozpoczął się dojrzały okres jego twórczości. Były to jego „cudowne lata”.

Dlaczego w zaproszeniu użyto słówka „mistyczny”?

Po pierwsze z powodu treści dzieła, czyli przekazywania prawd objawionych ukochanemu uczniowi Zbawiciela.

Po drugie z powodu formy bogatej w idee sztuki, które rozumieją, rozwijają i podzielają malarze poeci.

Po trzecie dlatego, że to urzekające, szlachetne i wzniosłe malowidło należy do tajemnic ręki, umysłu i serca Autora.

Po czwarte ponieważ temat chrześcijański zawiera treści orfickie ‒ żywotne w kulturze śródziemnomorskiej, lecz nie u nas.

Po piąte gdyż mowa o nieznanym dziele wybitnego artysty, które pojawiło się niedawno na rynku aukcyjnym Paryża.

Ścieżki orfickie

1. „Używam pędzli tylko, gdy jestem w ekstazie”: spojrzenie na obraz oczami malarzy poetów.

2. „Kłamstwo” Rosy ‒ „Zwodzenie” Lippiego. Tajemnicza ucięta głowa z Nowego Jorku.

3. „Ucieczka do Egiptu” ‒ wspólne dzieło obu przyjaciół. Magia i czary.

4. Zejście do piekieł i opiekuńcze delfiny z kolekcji rodziny Rucellai.

5. Poczucie kryzysu sztuki. Powołanie artysty.

Posłowie

Orfickie tradycje Zderzaka.

Dlatego też słowa o tych sprawach nie są dla wszystkich. Jeżeli jednak i ty ujrzałeś się pięknym, to teraz to sobie przypomnij!

(Plotyn, Enneady, 5/VIII, tłum. Adam Krokiewicz)

Et j’ai deux fois vainqueur traversé Achéron:
Modulant tour à tour sur la lyre d’Orphée
Les soupirs de la Sainte et les cris de la Fée.

(Gerard de Nerval, El Desdichado)

R.S.V.P. Prosimy o potwierdzenie obecności telefonicznie lub mailowo. Przypominamy, że fotografowanie obiektów na wystawie wymaga uzyskania licencji.

Galeria jest czynna od wtorku do soboty w godzinach 12.00–17.00. Zapraszamy po telefonicznym umówieniu wizyty.

Galeria Zderzak, aleja Juliusza Słowackiego 58/10, Kraków, tel. 12 257 56 34