Odrażający, brudny, zły

Muzeum Architektury we Wrocławiu

Odrażający, brudny, zły

Muzeum Architektury we Wrocławiu

ul. Bernardyńska 5

wernisaż: 26 września 2025 roku, godz. 18.00

Głównym bohaterem wystawy jest wyburzony dekadę temu wrocławski dworzec autobusowy przy ulicy Suchej – obiekt, w którego dziejach można dostrzec odbicie wielu problemów społeczno-gospodarczych, z jakimi przez dekady mierzyły się „miasta odzyskane”, takie jak Wrocław.

Dworzec, zaprojektowany przez Wiesława Dobrowolskiego, powstał na terenie tzw. Małpiego Gaju – częściowo zdziczałych pozostałości parku otaczającego dawny kościół Zbawiciela. Na początku lat 70. postanowiono uporządkować i zagospodarować ten teren, tworząc nowoczesny dworzec autobusowy. Ogłoszony wówczas konkurs, w którym zwyciężył projekt Dobrowolskiego, zapoczątkował jeden z najbardziej pechowych procesów inwestycyjnych w powojennej historii miasta.

Budowa kompleksu rozpoczęła się w 1974 roku i trwała ponad 20 lat. Kolejne zmiany koncepcji, ograniczenia budżetowe i problemy technologiczne sprawiły, że oddany do użytku obiekt w niewielkim stopniu przypominał pierwotny, modernistyczny projekt. Nieliczne zrealizowane zgodnie z planem rozwiązania, jako trudne w utrzymaniu, szybko wyłączano z użytku. Na domiar złego wczesny kapitalizm nasycił dworzec jaskrawymi reklamami i zapachem sprzedawanych z koca oscypków. Utrwalona „bylejakość” przesłaniała pierwotną ideę i potencjał: dyskretną elegancję bryły rozszerzającej się ku górze oraz wyrazistą ekspresję ażurowego dachu, którego belki przebijały się przez boczne ściany pawilonu. Po niespełna dwóch dekadach funkcjonowania zdegradowany i powszechnie nielubiany, niedoszły zabytek modernizmu został zburzony, ustępując miejsca centrum handlowemu.

Pierwsza część wystawy – nostalgiczno-archiwalna – dokumentuje losy dworca poprzez faktografię, historie mówione i artystyczne interpretacje wspomnień. Druga przyjmuje perspektywę spekulatywną, zadając pytanie: co by było, gdyby losy obiektu zamiast katastrofą okazały się historią sukcesu?

Kurator: pan Jakub Żary

Harmonogram wydarzeń:

2 października, godz. 17.00 – Klątwa „Szkieletora” – biurowiec NOT w Krakowie. Historia niedokończona

prowadząca: pani Zofia Grząślewicz

rozmowa: Zofia Grząślewicz i Jakub Żary

5 października, godz. 13.00 – oprowadzanie kuratorskie po wystawie

16 października, godz. 17.00 – Dzikie przyjemności

rozmowa: Jakub Żary

2 listopada, godz. 13.00 – oprowadzanie kuratorskie po wystawie

Organizatorzy: Wrocławska Fundacja Filmowa, Festiwal Filmów o Mieście i Architekturze MIASTOmovie i Muzeum Architektury we Wrocławiu