„Pieśń nad Pieśniami” w przekładzie Tomasza ze Zbrudzewa (1500‒1567)

Galeria Zderzak

Archiwum Galerii Zderzak zaprasza każdego, komu miła jest mowa ojczysta, na czwarty wieczór u źródeł, z czytaniem literatury staropolskiej i refleksją o naprawie polszczyzny.

„Pieśń nad Pieśniami” w przekładzie Tomasza ze Zbrudzewa (1500‒1567)
Z brulionu tłumacza, 1549.
„Sulamitka” w przekładzie Kazimierza Brodzińskiego (1791‒1835)
Parafraza „Pieśni nad Pieśniami” wg J.G. Herdera, 1830
Zaglądanie tłumaczowi przez ramię.

3 lipca 2026 roku o godz. 18.00. Wstęp wolny.

Mało znany, zachowany w manuskrypcie przekład Pieśni nad Pieśniami x. Tomasza ze Zbrudzewa to nie kąpiel, ale kąpielisko. W rzeźwej, żywej polszczyźnie renesansowego pisarza będziemy pluskać się i dyskutować, jak na Rzymian przystało. Taki jest cel: kąpiele u źródeł. Oczyszczenie z nieochędóstwa plugawej mowy dzisiejszej, to jak zrzucenie kajdan przez niewolnika.

Dykcja klasyczna

Wieczór zaczniemy jednak od Sulamitki Kazimierza Brodzińskiego, parafrazy Pieśni nad Pieśniami opartej na niemieckim przekładzie Jana Gotfryda Herdera z 1778. Zachowuje ona, co rzadkie, zmysłowość erotyczną bliską hebrajskiemu oryginałowi. Język poety — wyborny, czysty, klarowny, sto błogosławieństw.

Gazela i źródło

Cykl dwunastu wieczorów z estetyką polszczyzny od początku ma dwa motywy przewodnie. Pierwszy ‒ pogoń za Gazelą, która biega po górach. Drugi ‒ powrót do źródła rzeki rodzinnej, źródełka Sony.

Z pierwszym łączy się tęsknota do Ojczyzny Niebieskiej, do Miasta Świętego Jeruzalem, silna u x. Macieja Kazimierza Sarbiewskiego SJ, przemożna u x. Sebastiana Grabowieckiego, nienasycona u Oskara de Lubicz Miłosza. Z drugim motywem łączy się obecność domowych duchów opiekuńczych.

Rzeczpospolita słowa

Stopniowo, z głośnej lektury, ze świadomego czytelnictwa, z medytacji nad słowem, wyłania się Rzeczpospolita Trojga Narodów: Polski, Litwy i Rusi. Polszczyzna jak źrebak, kiełznany wzorcami łacińskimi, greckimi, hebrajskimi przez kawalerię poetów. Do obywatelstwa włączamy Żydów polskich, począwszy od Izaaka Cylkowa, zmierzając ku spotkaniu w całości poświęconemu ich udziałowi w języku literackim.

Wieczór czwarty dedykujemy harfie króla Salomona. Zapraszamy do źródeł!

R.S.V.P. Prosimy o potwierdzenie obecności telefonicznie lub mailowo.

Galeria jest czynna od wtorku do soboty w godzinach 12.00–17.00. Zapraszamy po telefonicznym umówieniu wizyty.

Galeria Zderzak, aleja Juliusza Słowackiego 58/10, Kraków, tel. 12 257 56 34