Warszawa — zapomniane widoki

Muzeum Narodowe w Warszawie

Warszawa – zapomniane widoki

W Gabinecie Fotografii można pospacerować po przedwojennej Warszawie. Zdjęcia z końca XIX i początku XX wieku pokazują tętniące życiem miasto, piękne kamienice przy znanych do dziś ulicach, gmach giełdy, stację kolejową, sklepiki i kościoły. Pojawiają się spacerowicze i rowerzyści, przejeżdżają konne tramwaje i powozy. Poczuj klimat dawnego miasta.

W drugiej połowie XIX wieku Warszawa stała się ważnym tematem fotografii. Wśród osób, które osiągnęły spektakularny sukces na tym polu, był Karol Beyer. Praca fotografa wymagała wówczas podejmowania niecodziennych wyzwań. I tak w 1858 roku Beyer wspiął się na liczącą 58 metrów wysokości kopułę ewangelicko-augsburskiego kościoła pw. Świętej Trójcy, by z wąskich okienek latarni spoglądać na miasto przez obiektyw aparatu. Na szklanych kliszach wykonał dwanaście wyjątkowych fotografii Warszawy. Ten unikatowy komplet zdjęć pozostaje ważnym źródłem do dziejów miasta i cennym zabytkiem fotograficznym.

W kierunku południowym uwieczniony na zdjęciach widok sięga ul. Jerozolimskiej, wysadzanej topolami włoskimi, na zachód – przez ul. Marszałkowską do pl. Grzybowskiego oraz na Wolę z ul. Leszno, na północ przez ul. Senatorską do zabudowy Muranowa oraz Nowego i Starego Miasta. Wreszcie na wschód – przez Krakowskie Przedmieście, ul. Tamka i Wisłę, aż po Pragę. W mieście znajdował się wówczas tylko jeden dworzec kolejowy – kolei warszawsko-wiedeńskiej.

Z pracowni Beyera, mieszczącej się na pierwszym piętrze kamienicy u zbiegu Krakowskiego Przedmieścia i ul. Karowej, pochodzą także inne serie reporterskich zdjęć. Fotograf podglądał z okna m.in. życie codzienne na Krakowskim Przedmieściu i pl. Saskim w 1861 roku, kiedy pokojowe manifestacje patriotyczne były krwawo tłumione przez carskie wojsko. Inna fotografia prezentuje fragment tzw. wąskiego Krakowskiego Przedmieścia i ukazuje wyburzanie kwartału zabytkowych kamienic dla poszerzenia tej ulicy. W efekcie prac powstał rozległy plac, na którym najpierw urządzono skwer, a w 1898 roku odsłonięto pomnik Adama Mickiewicza.

W Gabinecie Fotografii można zobaczyć serię fotografii architektury Warszawy z końca XIX wieku autorstwa Maurycego Puscha. Sportretował wybrane warszawskie gmachy, m.in. nieistniejącą dziś siedzibę Giełdy Warszawskiej przy ul. Królewskiej i zabudowę ul. Senatorskiej u wylotu ul. Bielańskiej. W Gabinecie prezentujemy też zdjęcia innych warszawskich mistrzów obiektywu, którzy na przełomie stuleci z wytrwałością portretowali zmieniające się oblicze Warszawy. Dzięki tym fotografiom można obserwować, jak miasto stopniowo się przeobrażało, aby w końcu wieku dysponować dwoma mostami stałymi, czterema liniami kolejowymi, tramwajami konnymi i uruchomioną w 1908 roku linią tramwajów elektrycznych.

Warszawa – zapomniane widoki to czternasta wystawa w Gabinecie Fotografii. Będzie dostępna dla zwiedzających od 5 grudnia 2025 roku do 1 marca 2026 roku.

Kuratorka: Danuta Jackiewicz

Muzeum Narodowe w Warszawie, Aleje Jerozolimskie 3