Działalność Armii Krajowej w krakowskim Prokocimiu

Muzeum Krakowa

Działalność Armii Krajowej w krakowskim Prokocimiu

5 listopada 2026 roku, godz. 17.00

Ulica Pomorska, ul. Pomorska 2, sala wystawy stałej

Prokocim był miejscem działalności 2. kompanii IV Odcinka „Wapno” Obwodu AK Kraków-Miasto, formacji podlegającej zgrupowaniu „Żelbet”. Spotkanie przybliży jej genezę, sięgającą plutonów Narodowej Organizacji Wojskowej utworzonych w 1940 r. w Prokocimiu i Borku Fałęckim, a scalonych z Armią Krajową w 1942 r. Nasz gość opowie o konspiracji żołnierzy z Prokocimia, Woli Duchackiej i Bieżanowa, grupie dywersyjnej działającej w kompanii oraz wywodzących się z niej oddziałach partyzanckich: „Janinie” i „Szczerbcu”. Osobny wątek poświęcony będzie ostatniemu dowódcy kompanii, ppor. Tadeuszowi Wójcikowi „Błoto”, którego relacja pozwoliła odtworzyć skład osobowy jednostki.

Gość specjalny: pan Andrzej Chytkowski – emerytowany policjant i technik kryminalistyki, badacz dziejów Prokocimia i krakowskiego lotnictwa, autor książki Lotników z Prokocimia, kustosz lokalnej historii spisujący wspomnienia jej świadków.

Prowadzenie: pan Tomasz Stachów. Wstęp wolny.

Malarze i suchotnicy. Opowieść o dawnym sanatorium Dłuskich

5 listopada, godz. 18.00

Rydlówka, ul. Włodzimierza Tetmajera 28

Zapraszamy na spotkanie z cyklu „Herbatka u Rydlów”.

Opowieść o dawnym sanatorium w Kościelisku to zapomniana historia rodzimej „czarodziejskiej góry”, pierwszego na ziemiach polskich zakładu leczniczego dla osób z chorobami płuc, założonego na początku XX stulecia przez Bronisławę i Kazimierza Dłuskich, małżeństwo lekarzy. O ile pokoje sanatoryjne urządzane były dość skromnie, o tyle przestrzenie wspólne, jak biblioteka z czytelnią czy salon muzyczny, stały się miejscem działania wybitnych artystów. Aranżację i wyposażenie tychże wnętrz powierzono twórcom zrzeszonym w Towarzystwie Polska Sztuka Stosowana, głoszącym idee integrację sztuki w duchu stylistyki secesyjno-ludowej. Ówczesna prasa donosiła: Cały parter gmachu zajmują nowo urządzone salony stworzone przez artystów malarzy pp. Jana Rembowskiego, Karola Frycza i Henryka Uziembłę. Są one też prawdziwymi dziełami sztuki w najdrobniejszych szczegółach. Budynek sanatorium istnieje do dziś, ale burzliwa historia tego miejsca sprawiła, że zachowało się niewiele z pierwotnego wyglądu. Barwne ściany, kolorowa tapicerka mebli, witraże, kominki wykładane kaflami, zegary, lampy ‒ wszystkie elementy wyposażenia, które zostały spójnie zaprojektowane, przetrwały niestety tylko na zdjęciach archiwalnych i w opisach prasowych. Podążymy więc za wyobraźnią, by przywołać klimat sanatorium, gdzie artyści nie tylko realizowali projekty, lecz nierzadko byli też pacjentami, jak wspomniany Jan Rembowski (1879–1923), młodopolski twórca należący do Grupy Pięciu i Towarzystwa „Sztuka Podhalańska”, na którego malarstwo największy wpływ miały recepcja dzieł Stanisława Wyspiańskiego i oddziaływanie sztuki ludowej Podhala.

Prowadzenie: pani Katarzyna Łomnicka. Transmisja online.

Wstęp wolny. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Akademia Kraków: Ulica Łobzowska

7 listopada, godz. 11.00

Zbiórka na placu przed kościołem pw. św. Szczepana, ul. Henryka Sienkiewicza 19.

Współczesna ul. Łobzowska była jedną z głównych dróg podkrakowskiej jurydyki Garbary, a jej obecna nazwa pojawiła się w 1858 r. i odnosiła się do szlaku prowadzącego do Łobzowa. Zabudowa ulicy pochodzi z II połowy XIX i początku XX wieku. Przez wieki w jej rejonie działały młyny napędzane wodą z Rudawy przez Młynówkę Królewską. Wśród interesujących obiektów przy ul. Łobzowskiej można wymienić dawny Dom Zdrowia dra Jana Gwiazdomorskiego, gdzie zmarł Stanisław Wyspiański, podstację elektryczną Biskupia, kościół pw. Opieki św. Józefa, zaprojektowany przez Tadeusza Stryjeńskiego i Franciszka Mączyńskiego, czy Dom Plastyków, gdzie 16 kwietnia 1942 r. doszło do aresztowania prawie dwustu artystów, aktorów i przedstawicieli inteligencji. Wędrówka ul. Łobzowską pozwoli poznać historię przedmieść Krakowa na przykładzie fragmentu Garbar.

Prowadzenie: pan Piotr Kapusta.

Wstęp: 30 zł. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

„Te sceny zostaną na zawsze w pamięci”
‒ 84. rocznica deportacji październikowej z krakowskiego getta

8 listopada, godz. 12.00

Apteka pod Orłem, pl. Bohaterów Getta 18

Zapraszamy na spacer połączony z prezentacją wystawy plenerowej na pl. Bohaterów Getta.

28 października 1942 r. Niemcy przeprowadzili kolejną deportację z getta do obozu zagłady w Bełżcu ‒ realizowaną w ramach tzw. akcji Reinhardt. Deportowano wtedy sieroty z opiekunami, pacjentów szpitali, ludzi starszych i wszystkich uznanych przez okupanta za „zbędnych”. Nie było wówczas w getcie rodziny, która nie straciłaby kogoś bliskiego. Ci, którzy przetrwali, wspominali, że po zakończeniu akcji z każdego kąta wiała pustka.

Podczas spaceru przejdziemy wokół granic zmniejszonego getta i dotrzemy do miejsc, które odgrywały szczególną rolę w trakcie październikowych wydarzeń. Odczytamy relacje ludzi, którzy tego dnia byli w tych miejscach i gdzie często po raz ostatni widzieli najbliższych. Zastanowimy się, jak pielęgnować pamięć o tych wydarzeniach w tętniącej życiem przestrzeni miejskiej.

Uwaga: w przypadku deszczu spacer zostanie zastąpiony oprowadzaniem tematycznym poświęconym deportacji październikowej po wystawie stałej w Aptece pod Orłem.

Prowadzenie: pani Katarzyna Kocik. Wstęp: 20 zł.