Mazowsze dla Korony

Muzeum Mazowieckie w Płocku

Mazowsze dla Korony

Muzeum Mazowieckie w Płocku

Oddział Art déco, ul. Kolegialna 6

Bezcenne zabytki, dzieła sztuki, wśród których znajdą się: herma św. Zygmunta z piastowskim diademem, XII-wieczna Biblia Płocka, Złoty Kodeks Pułtuski, miecz sprawiedliwości Zygmunta Starego, średniowieczne manuskrypty, dokumenty i numizmaty – to tylko część skarbów, które można zobaczyć na wystawie Mazowsze dla Korony. 500-lecie włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego.

W roku 2026 mija 500 lat od inkorporacji Mazowsza do Królestwa Polskiego. Z tej okazji Muzeum Mazowieckie w Płocku przygotowało największą od lat wystawę poświęconą historii regionu w dobie średniowiecza. Ekspozycja opowiada o dziejach Księstwa Mazowieckiego i władającej nim dynastii piastowskiej. Przedstawia administrację, kulturę materialną i duchową oraz sztukę i architekturę ziem mazowieckich. O samej inkorporacji opowiedzą dokumenty wystawione z woli książąt Mazowsza i królów Polski.

Zwiedzający zobaczą wyjątkowe zabytki pochodzące z najważniejszych polskich muzeów oraz archiwów państwowych i kościelnych, a także kolekcji prywatnych. W centrum wystawy stoi herma św. Zygmunta z piastowskim diademem, będąca jednym z najcenniejszych zabytków średniowiecza. Wśród prezentowanych obiektów są także m.in. miecz sprawiedliwości Zygmunta I Starego – symbol przejęcia władzy nad Mazowszem przez króla Polski, kielich i patena Konrada Mazowieckiego, fragmenty ornatu fundacji księżnej Agafii, Graduał Bolesława II, Biblia Płocka, Złoty Kodeks Pułtuski, Kodeks Świętosława z Wojcieszyna, średniowieczne dokumenty i unikatowe monety książąt mazowieckich oraz przykłady gotyckiej rzeźby i malarstwa.

Wystawa ma nowoczesną oprawę. Obok eksponatów jest prezentowana animacja opowiadająca o dziejach księstwa, mapy historycznego Mazowsza i multimedialne prezentacje, dzięki którym zwiedzający mogą niemalże dotknąć manuskryptów. Wystawie towarzyszy fotograficzna prezentacja romańskiej i gotyckiej architektury Mazowsza. Dla dzieci przygotowano kącik edukacyjny. Wydane zostaną bogato ilustrowany katalog oraz inne pozycje dotyczące wydarzenia.

Ekspozycja jest częścią projektu „Mazowsze dla Korony. 500-lecie włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego”, sfinansowanego ze środków samorządu województwa mazowieckiego. W jego ramach od 2024 roku realizowane są zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży, powstał także film Biały rycerz. Porwanie księcia Janusza. Obchodom rocznicy towarzyszyć będzie również cykl otwartych spotkań popularnonaukowych, podczas których historycy i muzealnicy opowiedzą o dynastii Piastów, najcenniejszych średniowiecznych rękopisach związanych z Płockiem, skarbach płockiej katedry oraz skutkach politycznych, społecznych i kulturowych inkorporacji Mazowsza. Z myślą o najmłodszych odbiorcach przygotowano rozbudowany program edukacyjny obejmujący lekcje muzealne dla przedszkoli, szkół podstawowych i ponadpodstawowych, a także debatę oksfordzką dla młodzieży poświęconą znaczeniu wydarzeń z 1526 roku dla współczesnej tożsamości regionu.

W dniach 15–17 września w Płocku odbędzie się konferencja naukowa Mazowsze w dobie inkorporacji do Królestwa Polskiego 1462–1526, organizowana wspólnie z Instytutem Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Badacze z najważniejszych polskich ośrodków naukowych zaprezentują wyniki badań dotyczących procesu inkorporacji Mazowsza do Korony, a wygłoszone referaty zostaną opublikowane w wydawnictwie pokonferencyjnym. Badaniami historycznymi objęto przede wszystkim schyłkową fazę odrębności Księstwa. Okres ten rozpoczyna się w roku 1462 wraz ze śmiercią ostatnich książąt z linii Piastów wywodzącej się od Siemowita IV i władającej Mazowszem Zachodnim, a zamyka w roku 1526 śmiercią Janusza III, ostatniego męskiego potomka księcia Janusza I Starszego panującego na Mazowszu Wschodnim.

Wystawa będzie dostępna od 10 września do 10 grudnia 2026 r.

Za koncepcję merytoryczną wystawy odpowiadają kuratorki Barbara Rydzewska i Magdalena Bilska-Ciećwierz, a autorką aranżacji jest Laura Dyczko.

zdjęcia: Dariusz Ossowski