Rozmowa z dr. Łukaszem Michalskim, dyrektorem PIW

Państwowy Instytut Wydawniczy

Państwowy Instytut Wydawniczy inauguruje nowe przedsięwzięcie wydawnicze „Poczet Władców Polski”. Jednak na półkach wielu polskich domów stoją już wydawnictwa opisujące dzieje polskich monarchów. Nasuwa się więc pytanie, skąd decyzja o rozpoczęciu serii.

Rzeczywiście, powstało co najmniej kilka tzw. pocztów królów Polski, są to jednak pojedyncze książki, w których konkretnym władcom poświęcone jest kilkanaście, góra kilkadziesiąt stron popularyzatorskiego tekstu. W najbardziej ambitnych przypadkach są to swoiste antologie artykułów naukowych o kolejnych postaciach. Tymczasem nasz projekt to seria czterdziestu dwóch monografii poświęconych prawie wszystkim polskim władcom (królom i książętom) doby średniowiecza i nowożytności. Mówiąc „ludzkim językiem”, to będzie cała półka z książkami – osobnymi pozycjami o danym władcy. Czegoś takiego w Polsce nigdy nie było i warto chyba dodać, że jest to najambitniejszy projekt historiograficzny dotyczący dziejów Polski podjęty w XXI wieku, angażujący przy tym największy zespół pracujących nad nim badaczy historii. I najprościej mówiąc, właśnie stąd decyzja.

PIW jako państwowa instytucja kultury, a jednocześnie wydawnictwo cieszące się prestiżem i wspaniałą tradycją intelektualną, jest szczególnie predestynowany do podejmowania także takich monumentalnych projektów o fundamentalnym znaczeniu dla polskiej kultury. Ponadto mamy nadzieję, że ten projekt wypełni liczne luki w profesjonalnej biografistyce naszych władców oraz stanie się swego rodzaju zestawem referencyjnym dla badaczy i osób zainteresowanych ich historią.

Autorami poszczególnych tomów są uznani ludzie nauki, wykładowcy, badacze. Do kogo skierowany jest „Poczet Władców Polski”? Czy osoby niebędące historykami, a zainteresowane naszymi dziejami, znajdą przyjemność w lekturze?

Oczywiście. Założeniem serii jest powstanie profesjonalnych biografii, a więc tekstów pisanych przez badaczy zgodnie z kanonami warsztatu historyka i spełniających warunki stawiane przed profesjonalną monografią historyczną – z całą pewnością będzie to zatem lektura obowiązkowa dla zawodowców. Jednak jak wskazuje doświadczenie (choćby naszej serii „Biografie Sławnych Ludzi”), takie biografie – jeśli tylko są dobrze napisane – to jeden z najbardziej poszukiwanych przez czytelników rodzajów książek. Jestem zatem przekonany, że po kolejne tomy „Pocztu…” sięgać będą także, a może nawet przede wszystkim, amatorzy zainteresowani polską historią i postaciami naszych władców.

Państwowy Instytut Wydawniczy szczyci się wieloma seriami wydawniczymi, niektóre mają wręcz status legendarnych. Jak w misję PIW wpisuje się „Poczet Władców Polski”?

W ścisłym sensie nie jest to seria taka, jak wspomniane już BSL czy „Rodowody cywilizacji”. W przypadku klasycznych serii mamy do czynienia z pewnym typem bardzo szeroko zakreślonych zagadnień, w ramach których publikujemy po prostu kolejne najnowsze i najciekawsze książki, jakie pojawiają się na rynku światowym i polskim. „Poczet…” jest raczej pojedynczym projektem niż serią – ma na przykład ściśle określoną liczbę pozycji i postaci w nich opisanych. Tego w naszych „normalnych” seriach nie ma. Nie są one także w żaden sposób ograniczone czasowo (tzn. ani co do epok i wydarzeń, jakie obejmują, ani w perspektywie wydawania) – szczerze wierzymy, że będziemy je kontynuować tak długo, jak długo istnieć będzie PIW. Jednocześnie mamy równie szczerą nadzieję, że wydawanie „Pocztu…” zakończy się szczęśliwie do 2032 roku.

Czy „Poczet Władców Polski” wpisuje się w nurt historiografii europejskiej i światowej? Czy raczej jest to projekt niemający swoich odpowiedników w innych krajach?

To bardzo trudne pytanie. Można powiedzieć, że i tak, i nie. Z jednej strony, istnieją podobne przedsięwzięcia, notabene nie tylko w zakresie historiografii, lecz także w innych sferach humanistyki, by wspomnieć choćby Anchor Bible. Z drugiej jednak, dalece nie wszystkie kraje dysponują podobnymi opracowaniami – niektóre, jak Wielka Brytania, Hiszpania czy kraje skandynawskie, z powodu ciągłości monarchii po dziś dzień, inne, jak np. Francja, ponieważ nie ujęto ich w stosowną ujednoliconą serię, choć pojedyncze biografie są dostępne. Krótko mówiąc, stworzenie takiego projektu z całą pewnością stawia nas w rzędzie najwyżej rozwiniętych historiograficznie krajów świata.