|
Something Is Coming !
I. SOMETHING IS COMING!
Coś nadchodzi... W ponowoczesnej Europie, zdawałoby się - wyjałowionej z autentycznej duchowości, "w ostatnich tchnieniach poranka, w pustych katedrach, w świecie który przepadł" (Current 93) powoli, ale konsekwentnie narasta specyficzny ideowy ferment. To prąd, który korzeniami tkwi w odległej przeszłości, zarazem jednak intensywnie oddychając najświeższą teraźniejszością, mało tego: chwytając przyszłość, być może nie tylko najbliższą. Prąd, który stanowi wielkie bluźnierstwo przeciw wszystkim chyba uświęconym dogmatom post-rewolucyjnego społeczeństwa Zachodu... lub jest tylko przelotną modą, chwilową prowokacją, która pociąga swym radykalizmem, intrygującą symboliką i estetyką monumentalizmu... Potrafi zauroczyć łączeniem nowoczesnych technik z konserwatywnym (czy to aby na pewno dobre słowo?) przesłaniem. Jest to nurt do pewnego stopnia niejasny, zawikłany, wymykający się interpretacjom, nieraz interpretowany pobieżnie. Do tego wciąż elitarny, ale - co zaskakujące - objawiający się nawet w nieoczekiwanych miejscach i momentach.
Chodzi oczywiście o zespół idei, który można w uproszczeniu rozbić na dwa główne wątki: nowoczesne wcielenie "konserwatywnej rewolucji" oraz coraz bardziej popularną doktrynę "tradycjonalizmu integralnego". To pierwsze zjawisko postrzegać należy chyba bardziej jako pewien styl działania i tworzenia, to drugie to już na pewno zespół przekonań, dość rozbudowany system... chciałoby się rzec: filozoficzny, ale na ogół jest to ten dziwny obszar, gdzie stykają się ze sobą filozofia, religia, polityka, sztuka i magia.
II - TOTALNA MOBILIZACJA !
Nie miejsce tu by szczegółowo rozpisywać się na temat oryginalnej koncepcji rewolucji konserwatywnej, tej z lat 20-tych XX wieku, z epoki niemieckiego "Weimaru", kiedy to ideę tę rozwijali tacy autorzy jak Oswald Spengler, Ernest i Fryderyk Jungerowie, Carl Schmitt czy Ernest von Salomon. Była to w każdym bądź razie koncepcja konserwatyzmu dynamicznego, wyzwolonego z bezpłodnego restauracjonizmu, konserwatyzmu epoki "totalnej mobilizacji", jaką był czas rozkwitu tak społeczeństwa przemysłowego, jak i rozmaitych ruchów faszystowskich i nacjonalistycznych. Najistotniejszym jednak aspektem tego przewartościowania w łonie "konserwy" jest przekonanie, iż "człowiek jest panem form". Formy są zmienne, treść się liczy. Na przykład: liczy się zasada autorytetu, a to, czy zostanie ona wcielona w życie przez monarchię patrymonialną, prawicową dyktaturę czy rządy kasty aristoi - zależy od konkretnej sytuacji historycznej. Liczy się wierność wiecznym zasadom, a nie bajkowym karocom, książętom z bajki i umarłym imperiom. "Restaurowane królestwo podobne jest do sztucznego snu" - pisze Junger.
Jak to się ma do sytuacji obecnej, do epoki internetu, SMS-ów, telewizji, muzyki elektronicznej? Można, jak się wydaje, zanotować zaskakującą popularność Jungera i wątków rewolucyjno-konserwatywnych zarówno w ruchu narodowo-rewolucyjnym (np. w związku z koncepcją "Robotnika"), w kręgach fanów pewnych szczególnych rodzajów muzyki (o czym więcej za chwilę) i - zaskakujące, że w mniejszym stopniu - wśród klasycznych konserwatystów-monarchistów.
Narodowych rewolucjonistów spod znaku terceryzmu może w Jungerze pociągać wizja "die totale mobilmachung" z lat 30-tych, ale nie tylko: na obrzeżach tego ruchu funkcjonować można także w ramach postawy Anarchy - rewolucjonisty absolutnego, mającego w pogardzie zdegenerowany i zwariowany świat współczesny. No i do tego leśna partyzantka, czy w ogóle obecne u Jungera - zapalonego entomologa - wątki quasi-ekologiczne.
 Ernest Junger
Wszystkie te aspekty twórczości Jungera - rewolta konserwatywna, koncepcja Anarchy, czy nawet eksperymenty z halucynogenami - są niewątpliwie źródłem inspiracji dla artystów. Tak oto niemiecka grupa neoklasyczna Sagittarius (której członkowie wywodzą się z subkultury black-metal) nagrała album "Die Grosse Marina", będący muzyczną ilustracją do powieści Jungera "Na marmurowych skałach". Powieść ta obrazuje proces rozpadu wyidealizowanej, rustykalnej wspólnoty konserwatywnej, zaatakowanej przez barbarzyńców, symbolizujących reżimy totalitarne i społeczeństwo masowe. Motywów jungerowskich - czy w każdym bądź razie rewolucyjno-konserwatywnych - nietrudno doszukać się także w dokonaniach Turbund Sturmwerk i co najmniej kilku innych przedstawicieli sceny militarno-neofolkowej, vide Von Thronstahl Josefa Marii Klumba, którego twórczość jest żywym przykładem aktualności koncepcji łączenia ultranowoczesnych środków z tradycyjnymi korzeniami i wiecznym przesłaniem.
Nie samym jednak Jungerem człowiek żyje: Ernest von Salomon, autor powieści "Ankieta", doczekał się (pośmiertnie) upamiętnienia na płycie wydawnictwa Vox Librii, gdzie fragmenty jego dzieł odczytywane są przy akompaniamencie neoklasycznej muzyki, przygotowanej przez Raymonda P. z Days Of The Trumpet Call.
Zresztą sama koncepcja sceny military do pewnego stopnia oddaje ducha konserwatywnej rewolucji, czasem być może w sposób mimowolny lub wręcz nieświadomy: połączenie monumentalnej estetyki z osiągnięciami sceny elektronicznej, a wszystko w otoczce historyczno-politycznej. Warto wspomnieć, że rumuński ruch legionowy też bywa określany jako pewne wcielenie rewolucji konserwatywnej, a przecież to właśnie jemu poświęcono dwupłytową składankę „Codreanu. Fidelis Legio. Eine Erinnerung an den Kampf”.
 Ernest Von Salomon
Dzieła Schmitta czy Spenglera również są coraz szerzej omawiane w prasie konserwatywnej i nie tylko. Przez całe lata do wątków rewolucyjno-konserwatywnych odwoływał się polski magazyn "Stańczyk", szczególnie piórem Tomasza Gabisia, wątki te eksplorowała także sympatyzująca z pogaństwem i nietzscheanizmem Nowa Prawica francuska. A na krajowym rynku od tychże motywów nie stroniła także "Fronda", przed laty - jak się wydaje - bardziej "awangardowa" i prowokacyjna. Regularnie tematyka ta poruszana jest także w czeskim magazynie "Narodni Myslenka" (publikującym również polskich autorów), gdzie wątki jungerowskie nie są niczym niezwykłym, podobnie jak recenzje albumów z militarnym industrialem czy analizy twórczości tak rozmaitych twórców, jak Yukio Mishima, H.P. Lovecraft czy Leni Riefenstahl. W piśmie tym zamieszczono m.in. wywiad z niemieckim Von Thronstahl czy Troyem Southgatem, brytyjskim działaczem narodowo-anarchistycznym.

|
|
Something Is Coming !
Ciąg dalszy...
Okazuje się nawet, że rewolucja konserwatywna zatacza coraz szersze kręgi na nacjonalistycznych, konserwatywnych i muzycznych forach internetowych - ktoś, kto spędzi na nich trochę czasu, może się o tym dość łatwo przekonać. Interpretacje bywają zresztą rozmaite, ważny jest jednak sam fakt. Podobnie zresztą sprawa ma się z Japończykiem Yukio Mishimą, który co prawda bezpośrednio z rewolucją konserwatywną związany nie był, ale w jakiś sposób symbolizuje jej wartości - swoisty "modernizm" przy jednoczesnym odwołaniu do tego, co dawne i tradycyjne. Samobójcza śmierć Mishimy dodaje temu wszystkiemu szczególnego posmaku prawdziwej, pełnej i faktycznej realizacji buntu. Nic więc dziwnego, że Mishimie poświęcił swoją płytę włoski artysta Skoll (jeśli już trzymamy się odniesień muzycznych), a do fascynacji tą postacią przyznaje się także Douglas Pearce z neofolkowego Death In June.
 Julius Evola
III - PRIMORDIAL !
Jak ma się sprawa z tradycjonalizmem integralnym? Nurt ten jest chyba jeszcze bardziej widoczny i popularny (słowa tego używamy oczywiście z domyślnym "stosunkowo", gdyż chodzi o kręgi mimo wszystko elitarne). Co jest tego przyczyną? Jest tu zapewne kilka aspektów. Na pewno chodzi o swego rodzaju odrodzenie duchowo-religijne końcówki XX wieku i początków obecnego stulecia. Niektórzy po prostu pragną czymś wypełnić duchową pustkę serwowaną przez przegniłe, demokratyczno-liberalne, hedonistyczne społeczeństwo. Dość płytką i nieraz niebezpieczną formą tego wypełnienia jest barwny (czy raczej pstrokaty) światek tzw. "new age", formą bardziej dojrzałą - zainteresowanie myślą Guenona, Evoli, Schuona i pozostałych "nauczycieli Tradycji". Nie zmienia to faktu, że szerokie grono osób zalicza tradycjonalizm do new age'u, pomimo zdecydowanego sprzeciwu samych zainteresowanych. Mówi się o tzw. "prawicowym new age'u", czy - jak to się pojawiło na jednym z forów internetowych - o "odrzucaniu rozumu zaraz po tym, jak się za pomocą tegoż rozumu połączy mity i legendy z czterech stron świata". Na ile te zarzuty są słuszne? Wiele chyba zależy od osobistego zaangażowania i zrozumienia treści tradycjonalizmu.
Drugim przyciągającym aspektem jest - podobnie jak w przypadku reminescencji post-jungerowskich czy nowo-prawicowych - radykalne odrzucenie współczesności. Odrzucenie posunięte do skrajności, do zanegowania nie tylko nowoczesnej "religii praw człowieka", liberalizmu, demokracji i kultu przeciętności, ale wręcz do zanegowania wszelkiego racjonalizmu, nawet tego w wersji przekazanej przez greckich filozofów czy myślicieli średniowiecza. Radykalizm bywa atrakcyjny sam w sobie i rację miał Evola pisząc, że "tradycjonalizm jest najbardziej rewolucyjną ideologią naszych czasów". Jakby nie patrzeć, wielu ludzi zagubionych i poszukujących sensu życia (zwłaszcza młodych) potrzebuje takiego zdecydowanego oddzielenia od tego, co się nie podoba, postawienia muru lub wykopania przepaści. A hasła takie jak "Tradycja jest a-doczesnym wrzutem w doczesność" właśnie temu służą.
Wreszcie trzeci motyw to związany z tradycjonalizmem "klimat", specyficzna symbolika, zainteresowanie okultyzmem, wiedzą hermetyczną, magią, misteriami, rytuałami i mitami. To również magnes, w szczególności dla muzyków wzmiankowanej sceny neofolk, wśród których fascynacje evoliańskie czy guenoniańskie są nieraz łatwo wyczuwalne (Ostara, Barbarossa Umtrunk, Militia Dei, Alerseelen, Der Arbeiter). Niemiecka wytwórnia Eis und Licht poświęciła baronowi całą składankę "Cavalcare La Tigre", gdzie obok wzmiankowanego Alerseelen wystąpiły m.in. takie projekty jak katolicko-konserwatywny Von Thronstahl czy złowieszczy Blood Axis pod wodzą Michaela Moynihana (parającego się także wydawaniem książek Evoli i Nietzschego).
Poza tym rozwijają się publikacje tradycjonalistyczne: vide internetowe pismo „Kshatriya” pod redakcją Martina Schwarza, polski „Reakcjonista” Marka Rostkowskiego (jak dotąd ukazało się już 5 numerów). Jak przed kilku laty podawał B.H. Kozieł: „We Francji wiodącym ośrodkiem jest grupa osób pod kierownictwem Georgesa Gondinet, prowadzących wydawnictwo Pardes i wydających pismo „Totalite”. Ponadto ukazują się pisma „Sol Invictus ”, kierowane przez Chriphe’a Levalois, „L’Age d’Or”, „Kalki”. W Belgii istnieje pismo „Fil f’Ariane” pod redakcją Jean-Marie d’Ansembourg. We Włoszech wymienić należy przede wszystkim wydawnictwo Il Cerchio i wydawane przez to środowisko „Quaderni di Avallon”, pisma „Cittadella”, „Convivium”, „Quaderni di Dioscuri”, wydawnictwa Arktos, Basaia, all’Insegna del Veltro. W Hiszpanii działa Centrum Studiów Tradycjonalistycznych Asgard wydające pismo „Hiperborea”. W Rosji środowisko skupione wokół Aleksandra Dughina wydaje pismo „Miły Anioł”. Ważną rolę odgrywały, nie ukazujące się już niestety, pisma: „Parsifal”, Vie della Tradizione”, „Heliodromos”, „Sacro e Profano”, „Arthos”, „Rebis”.” Ze swej strony wspomnę jeszcze raz czeską „Narodni Myslenkę”, również nie stroniącą od tematyki tradycjonalistycznej i pokrewnych inspiracji.
 Savitri Devi
Spośród "guru" tradycjonalizmu Evola wydaje się być bardziej znany od Guenona, choć to ten ostatni stoi za początkami tego nurtu. Niemniej to włoski baron miał wszelkie zadatki na to, by stać się „gwiazdą” ruchu – młodość spędzona w kręgach awangardy artystycznej, eksperymenty z narkotykami, praktykowanie magii, zaangażowanie w ezoteryczny faszyzm i obrzeża nazizmu, eksperymenty z narkotykami i przede wszystkim: pisanie na ogromną ilość tematów. Łatwiej byłoby chyba wymienić tematy, których Evola nie poruszał w swoich prac. Rozwodził się szeroko między innymi na takie tematy jak: sztuka abstrakcyjna, magia, środki psychoaktywne, mistyka gór, masoneria, chrześcijaństwo, pogaństwo, Nietzsche, kulty prymitywne, taoizm, buddyzm, joga i hinduizm, alchemia, gibelini, teoria ras, Kabała, amerykanizm, okultystyczny nazizm, metafizyka seksu... Jest tego jeszcze więcej. Nic więc dziwnego, że niektórzy postrzegają włoskiego barona jako zdolnego dyletanta i hochsztaplera. Zresztą interpretacji jego myśli też jest mnóstwo, nawet wśród jego entuzjastów. Przyciąga (pośmiertnie) konserwatystów, narodowych rewolucjonistów, narodowych socjalistów (na ogół wulgaryzujących jego koncepcje) i po prostu wszelkiej maści magów, okultystów.


|
|
Guenon jest mniej znany, ale i on – pół wieku po zgonie w Egipcie, gdzie żył jako szejk Abd Al Wahid Yahya – zaczyna wywierać istotny wpływ. Przeciwstawia się go do pewnego stopnia Evoli, ten ostatni ma reprezentować ścieżkę akcji (kszatria), gdy Guenon to przedstawiciel drogi kontemplacji, drogi kapłańskiej (bramin). Myśl Guenona rozwijali tacy twórcy, jak Titus Burckhardt (potomek bardziej znanego Jacoba Burckhardta), Martin Lings, czy Frithjof Schuon. Warto zwrócić uwagę na fakt, że wszyscy trzej (oraz Guenon) byli muzułmanami, realizującymi się w sufizmie, który stopniowo przenika do Europy. Nawet i w Polsce nietrudno dostać książki wprowadzające w szkołę sufi czy to za pomocą wykładów, czy poprzez rozmaite przypowieści i złote myśli. Pojawia się więc kolejny łącznik z tradycjonalizmem integralnym. Innym jest koncepcja Religio Perennis, rozwijana przez Frithjofa Schuona, a oparta na przekonaniu, że – pomimo różnic na poziomie egzoterycznym – istnieje pewien wspólny wymiar ezoteryczny wszystkich religii, również kultów plemion pierwotnych (Schuon wysoce cenił sobie Indian północnoamerykańskich, został nawet przyjęty do plemienia Siuksów). Nic dziwnego, że najistotniejsza książka Schuona nosi tytuł „Transcendentna jedność religii”. Zaskakujące, że takie podejście – zrodzone, zdawałoby się, w łonie skrajnej reakcji i prawicy – w jakiś dziwny sposób styka się z tak lansowanym przez środowiska liberalne ekumenizmem... Czy Jan Paweł II stanie się patronem tradycjonalizmu, a spotkanie w Asyżu – jego kamieniem węgielnym...?
A oprócz Evoli i Guenona wymienić warto także Miguela Serrano - chilijskiego badacza i teoretyka "ezoterycznego narodowego socjalizmu" (do fascynacji jego myślą przyznaje się m.in. lider znanego również i na polskiej scenie projektu Der Arbeiter) oraz panią Savitri Devi - Europejkę zafascynowaną hinduizmem (ale i np. religią shinto), autorkę koncepcji w myśl której Hitler miał być wcieleniem boga Kalki, przybywającego pod koniec epoki ciemności, by przynieść oczyszczenie. Jak widać - pomysłów nie brak, mało tego: mają one pewien oddźwięk. Tekst Savitri Devi przedrukowano m.in. w polskim "Reakcjoniście", a szykuje się także składanka muzyczna na jej cześć...
 Yukio Mishima
IV - NIEBEZPIECZEŃSTWA
Coś nadchodzi... i niesie ze sobą także pewne niebezpieczeństwa. Jeśli chodzi o rewolucję konserwatywną, to moim zdaniem największym niebezpieczeństwem jest zatracenie rzeczywistego potencjału tego nurtu. A ten potencjał polega na dopasowywaniu form do okoliczności oraz – jeszcze bardziej – na realizacji idei konserwatywnej rewolty w codziennym życiu. Bo jest to pewien styl, podejście do życia, podejście łączące pozornie sprzeczne postawy: głęboką wiarę i chłodny cynizm, swoisty idealizm i brutalne rozbijanie w proch pustych słów, by odkryć „prawdziwe życie, ciężkie jak cegła, jak czerstwy chleb”. Jeśli zatraci się ten aspekt, wtenczas cała para pójdzie w gwizdek i staniemy się jakimś groteskowym towarzystwem staroświeckich konserwatystów-restauracjonistów, żywo rozprawiających o Jungerze, ale zachowujących się, jakby żyli w czasach de Maistre’a czy króla Ćwieczka. Czy też – by dać jeszcze bardziej wyraziste porównanie – jak grupka małolatów, którzy z podziwem podglądają swoich starszych, niegrzecznych kolegów, sami jednak potulnie wracają do domu przed Dobranocką.
Większe niebezpieczeństwa tkwią w źle pojętym tradycjonalizmie. Na pewno należy zwrócić uwagę na możliwość wulgaryzacji tego nurtu poprzez jego pobieżne zrozumienie i niewłaściwą interpretację. Przykładem może być – obecny u niektórych zatwardziałych czcicieli Evoli – fanatyczny wręcz antychrystianizm, w istocie rzeczy oparty na powtarzaniu oklepanej argumentacji Nietzschego. Takie pojmowanie tradycjonalizmu jest szczególnie obecne w kręgach nazistowskich i niektórych pogańskich. Ale są też inne problemy.
 Rene Guenon
Jest niestety tak, że wiele osób interesuje się tradycjonalizmem integralnym (lub wręcz utożsamia się z nim), zarazem tak naprawdę nie kultywując żadnej konkretnej tradycji czy religii. Skutkiem tego ludzie ci bardzo dużo rozprawiają o znaczeniu i metodach seppuku czy medytacji buddyjskiej, w praktyce jednak ani nie oddają się praktyce zen, ani nie są gotowi popełnić honorowego samobójstwa (bo na dobrą sprawę samurajami nie są). Dużo mówią o Guenonie i jego konwersji na islam, sami jednak nie są gotowi pójść w jego ślady, pięć razy dziennie odprawiać modły i pielgrzymować do Mekki. Pochwalają także tradycyjny katolicyzm, ale katolikami nie są, przez co w wygodny sposób omijają zakazy i przepisy Kościoła. To jest, moim zdaniem, największe niebezpieczeństwo, które sprowadza tradycjonalizm bądź do poziomu młodzieńczej fascynacji, bądź do intrygującej, ale na dobrą sprawę jałowej metody religioznawczej.
Zasługą tradycjonalizmu integralnego jest zwrócenie uwagi na ciekawe aspekty innych kultur, na wspólne wątki i mity, tym niemniej duch Europy to od półtora tysiąca lat duch chrześcijaństwa i oczywiście to ten powinien naszych tradycjonalistów naprawdę silnie interesować. Intrygujące, że konwertyta na islam, Rene Guenon, do końca życia podkreślał, że dla Europejczyków tradycyjny katolicyzm jest jedyną drogą odrodzenia duchowego (sam mieszkał w Kairze).
Pojawia się też pytanie – co z tego wszystkiego wyniknie? Czy oblicze współczesnej prawicy – lub w ogóle współczesnej duchowości i kultury – zostanie rażąco odmienione, czy po raz kolejny będziemy mieli do czynienia jedynie z krótkotrwałą modą, po której pozostaną jedynie płomienne manifesty i wielkie, niezrealizowane plany, jak to było w przypadku osławionej francuskiej Nouvelle Droite? Trudno prorokować, przepowiadać przyszłość. Byłoby chyba dobrze, gdyby styl działania konserwatywnej rewolucji stał się wiodący dla młodych ludzi, spoglądających na prawo. Byłoby dobrze, bo jest w tym stylu dynamika i pomysłowość. A co z integralnym tradycjonalizmem? Czas pokaże, czy jest on wyrazem głębokiej duchowości, czy też prawicową manifestacją tego, co niektórzy określają jako „sekty i nowe ruchy religijne”.
ATW_ReX!
|
|