Jedna jesień, wiele opowieści. Program wystaw w Zamku Królewskim na Wawelu

Zamek Królewski na Wawelu

Tej jesieni Zamek Królewski na Wawelu zaprasza na spotkanie z historią, sztuką i współczesnością. Od września królewska rezydencja stanie się miejscem wielkich wystaw, artystycznych odkryć, rozmów o bezpieczeństwie, wydarzeń łączących sztukę ze zdrowiem oraz kolejnej odsłony akcji „Darmowy Listopad”. Wśród najważniejszych premier znalazły się ekspozycje poświęcone Annie Jagiellonce, Janowi Wawrzyńcowi Berniniemu, Janowi Vermeerowi, sztuce światła, onirycznym wizjom Wawelu oraz tradycji pasów kontuszowych.

– Jedna jesień, wiele opowieści – to hasło, które towarzyszy nowemu sezonowi wystawienniczemu w Zamku Królewskim na Wawelu. Odbędziemy podróż od historii Anny Jagiellonki, przez rzeźby Berniniego i malarstwo Vermeera, po dawne rzemiosło, światło, współczesną sztukę, zadając sobie między innymi pytania o poczucie bezpieczeństwa. Jesienny program Zamku Królewskiego na Wawelu pokazuje królewską rezydencję jako miejsce, w którym przeszłość nieustannie spotyka się ze współczesnością, a sztuka staje się punktem wyjścia do rozmowy o człowieku, jego emocjach, pamięci i świecie, który go otacza – mówi pan prof. dr hab. Andrzej Betlej, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu.

24–27 września 2026 r. Festiwal interpretacyjny „Wawel jest Wasz”

Jesienny sezon rozpocznie IV edycja festiwalu interpretacyjnego „Wawel jest Wasz”, który odbędzie się pod hasłem „Bezpieczeństwo w muzeum”. Program przygotowany pod kierunkiem pani dr Bogumiły Wiśniewskiej towarzyszy otwarciu wystawy Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze. Spotkania literackie, spacery tematyczne, warsztaty i panele dyskusyjne pozwolą spojrzeć na bezpieczeństwo z perspektywy historycznej, kulturowej, społecznej i osobistej.

24 września 2026 – 6 stycznia 2027 r. Lary i Penaty. O budowaniu poczucia bezpieczeństwa w architekturze

Wystawa jest odsłoną ekspozycji przygotowanej na 19. Międzynarodową Wystawę Architektury – La Biennale di Venezia w 2025 roku. Podejmuje temat jednej z podstawowych funkcji architektury: ochrony. Od prapoczątków budynki miały zapewniać schronienie, a dziś architektura mierzy się również z katastrofą klimatyczną, wojnami czy perspektywą masowych migracji.

Lary i Penaty przyglądają się tym wyzwaniom poprzez dawne przesądy, rytuały i praktyki budowlane. Wystawa zwraca uwagę zwiedzających na różne sposoby odpowiadania na lęki – zarówno dawne, jak i współczesne.

Wystawa współorganizowana z Zachętą – Narodową Galerią Sztuki. Zespół kuratorsko-artystyczny: pani Aleksandra Kędziorek, pan Krzysztof Maniak, pani Katarzyna Przezwańska, pan Maciej Siuda, a także pani dr Bogumiła Wiśniewska (Zamek Królewski na Wawelu).

22 października 2026 – 14 lutego 2027 r. Anna Jagiellonka. Wszystkie twarze królowej

Córka Zygmunta Starego, siostra ostatniego króla z dynastii Jagiellonów i żona Stefana Batorego przez lata pozostawała w cieniu wielkich krewnych. Wystawa przywraca jej należne miejsce, pokazując Annę Jagiellonkę jako samodzielną władczynię, fundatorkę, mecenasa i strażniczkę dynastycznego dziedzictwa.

Wystawie towarzyszyć będzie interwencja artystyczna w postaci obrazu pani Ewy Juszkiewicz, który znajdzie się w komnatach.

Jesień/zima 2026 r. Zdrowie to sztuka. Sztuka to zdrowie

Jesienny program Wawelu to także spojrzenie na sztukę jako przestrzeń emocji, refleksji i dobrostanu. W ramach akcji „Zdrowie to sztuka. Sztuka to zdrowie” Dział Edukacji stworzył program adresowany m.in. do osób neuroróżnorodnych i seniorów. W listopadzie odbędzie się również akcja krwiodawstwa. Program powstał dzięki wsparciu firmy TAURON – mecenasa wydarzenia.

5 listopada 2026 – 6 stycznia 2027 r. Ekstazy. Bernini na Wawelu

To kolejna, po Ekspresji (2023) i Emocjach (2024), wystawa poświęcona arcydziełom rzeźby nowożytnej. Tym razem punktem wyjścia jest doświadczenie obejmujące różne stany uczuciowe: od wewnętrznego przeżywania emocji, przez ich zewnętrzną manifestację, po ekstremalne uniesienie.

Szczególne miejsce zajmą artefakty związane z Ekstazą św. Teresy z Ávili Jana Wawrzyńca Berniniego, m.in. bozzetto Twarzy św. Teresy z Ávili, rysunki oraz projekt ołtarza w kaplicy Cornaro.

19 listopada 2026 – 28 lutego 2027 r. Oniricon wawelski

Oniricon wawelski to spojrzenie na Wawel pomiędzy snem a rzeczywistością. Artystyczna interwencja pani Małgorzaty Stachurskiej-Barańskiej, artystki i konserwatorki związanej z Pracownią Konserwacji Malarstwa Zamku Królewskiego na Wawelu, przetwarza dobrze znane przestrzenie, dzieła i symbole rezydencji, nadając im nieoczywisty, oniryczny charakter.

Inspiracją dla grafik stały się m.in. Zbrojownia, Skarbiec Koronny, kurdybany i renesansowe głowy stropowe. Prace zostaną pokazane w miejscach, które były źródłem ich powstania, tworząc dialog między historycznymi wnętrzami a wizją artystki.

19 listopada 2026 – 14 lutego 2027 r. Oświecone. Sztuka światła

Historyczne rzemiosło spotka się na wystawie ze współczesnym projektowaniem. Zaprezentowana zostanie kolekcja brązów złoconych ze zbiorów Zamku, uzupełniona wybranymi przykładami z Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Ekspozycja pokaże brązy złocone jako samodzielne dzieła sztuki i przykłady francuskiego rzemiosła artystycznego, a nie tylko elementy dekoracji wnętrz. Jej dopełnieniem będą zwycięskie prace studentów Wydziału Form Przemysłowych krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, powstałe w ramach konkursu zorganizowanego przez Zamek na współczesną interpretację oświetlenia i „sztuki światła”.

19 listopada 2026 – 14 lutego 2027 r. Bogate y jedwabne. Pasy kontuszowe w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu

Bohaterami wystawy będą 63 szlacheckie pasy kontuszowe – jedne z najbardziej efektownych elementów polskiego stroju. W XVIII wieku pasy były częścią męskiego stroju narodowego, a moda na ich noszenie trwała od połowy XVIII do początku XIX stulecia. W drugiej połowie XIX wieku kontusz ponownie zyskał znaczenie jako znak polskości.

Trzon wawelskiego zbioru stanowią pasy Sapiehów oraz tkaniny ze zbiorów Grocholskich, Pusłowskich, Reyów i Kowalskich.

27 listopada 2026 – 28 lutego 2027 r. Vermeer na Wawelu

Jesienią na Wawelu pojawi się dzieło Jana Vermeera – Kobieta z naszyjnikiem z pereł ze zbiorów Galerii Malarstwa w Berlinie. Obraz, datowany na lata 1663–1664, przedstawia młodą kobietę, która stojąc przed lustrem, unosi w dłoniach perłowy naszyjnik.

Charakterystyczny żółty kaftan obszyty futrem, subtelna gra światła wpadającego przez okno oraz skupienie bohaterki nadają tej codziennej scenie atmosferę ciszy i intymności.

Listopad 2026 r. Darmowy Listopad w rezydencjach królewskich

Bernini – Wawel – Vermeer

W listopadzie po raz kolejny odbędzie się akcja „Darmowy Listopad”, zapraszająca do bezpłatnego zwiedzania rezydencji królewskich w Polsce (prócz ZKnW są to: Zamek Królewski w Warszawie, Muzeum Łazienki Królewskie i Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie). Inicjatorem i fundatorem akcji jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. To okazja do odkrywania miejsc związanych z historią, sztuką i kulturą oraz celebrowania dziedzictwa.

opracowanie: Urszula Wolak-Dudek