Ossolineum we Wrocławiu po 1945 r.

Wschód Polski nagle znalazł się na zachodzie, a to, czy zbiory Zakładu Narodowego im. Ossolińskich po II wojnie światowej trafią do Wrocławia, nie było wcale przesądzone. Wiemy zresztą, że nie dotarły na Śląsk w komplecie – sztucznie podzielone według kryteriów językowych i terytorialnych. Kraj pod komunistyczną okupacją miał zapomnieć o „kresowej Atlantydzie”: przenosiny ocalałych skarbów polskiej kultury do dawnego gimnazjum św. Macieja przy ul. Szewskiej, do których ostatecznie doszło, mogły zostać zastąpione „darem przyjaźni” sowieckiej Ukrainy. O odbudowie i rozwoju Ossolineum w nowym miejscu i pod butem „pełniących obowiązki Polaków”, a także w czasach III Rzeczpospolitej, o szczęśliwych zbiegach okoliczności i roli arystokracji, ofiarnie współtworzącej zbiory wrocławskiej instytucji, mówił 27 października 2026 roku pan prof. dr hab. Jakub Tyszkiewicz.

Zakład Narodowy odtworzono na podstawie zaledwie jednej trzeciej kolekcji istniejącej w latach czterdziestych XX wieku, pierwsza czytelnia została oddana do dyspozycji naukowców w październiku 1947 roku. Wśród zasłużonych pracowników, którzy zapisali się w dziejach Ossolineum, znaleźli się m.in., przywołani podczas wykładu, Roman Aftanazy, Stanisława Brückmann, Ewelina Wojakowska, Franciszek Pajączkowski i dr Adolf Juzwenko. Za czasów dyrekcji ostatniego z wymienionych Wydawnictwo i Biblioteka Ossolineum ponownie scalono.

Dziś Zakład Narodowy jest dumą Wrocławia, jednym z najważniejszych ośrodków polskiej nauki i kultury. W części spotkania w Audytorium Instytutu Historycznego UWr wziął udział także jego obecny dyrektor, pan dr Łukasz Kamiński.

Zapraszamy do zapoznania się z nagraniem: