Kunszt i fach. Kraków rzemieślników

Muzeum Krakowa

Kunszt i fach. Kraków rzemieślników

14 maja 2026 roku, godz. 17.00

Pałac Krzysztofory, Rynek Główny 35, Sala Miedziana

Zapraszamy na wernisaż. Wstęp wolny.

Muzeum Krakowa zaprasza na otwarcie wystawy, która odkrywa przed nami świat dawnych rzemieślników: opowiada o wzajemnym wpływie miasta i członków tej dużej, zróżnicowanej majątkowo grupy mieszkańców.

Zaprezentujemy przedmioty związane z rzemieślnikami od XV do XX wieku, z naciskiem na epokę nowożytną, skupiając się na rzadziej eksponowanych profesjach: stolarzach, nożownikach, konwisarzach czy wytwórczyniach sztucznych kwiatów. Będzie można zajrzeć do warsztatu szesnastowiecznego garncarza z Garbar, obejrzeć osiemnastowieczne wyroby zegarmistrzów Jana Jakuba Lichtego i Johanna Gottfrieda Krosza oraz dziewiętnastowieczne formy piernikarskie z firmy Antoniego Rothego, którego specjałami zajadali się krakowianie.

Na początku wystawy podążamy kolejnymi etapami rzemieślniczej kariery zawodowej (I. Cech, II. Od ucznia do mistrza, III. W warsztacie), następnie prezentujemy cech jako organizację z funkcjami sądowniczymi i wyborczymi (IV. Na zebraniu i w gospodzie), a także obyczaje towarzyszące zwoływaniu na zebranie i przebiegowi posiedzeń oraz wspólnemu biesiadowaniu. Wystawa opowiada też o metodach regulacji i kontroli wyrobów rzemieślniczych przez cechy i miasto (V. Kontrola materiałów, miar i wag. Limity sprzedaży), a także o społecznych aspektach cechów jako bractw religijnych (VI. Życie religijne w cechu). Z życiem religijnym i obywatelskim wiążą się publiczne wystąpienia rzemieślników, tzw. pod chorągwią (VII. Procesje i pochody. Reprezentacja). Na koniec prezentujemy przykłady patriotyzmu lokalnego i postaw obywatelskich oraz wkładu w kulturę i rozwój kraju (VIII. Udział rzemieślników w dziejach miasta i narodu).

O tym, jak dziś wygląda rzemiosło i czy pozostały elementy łączące je z dawnymi organizacjami rzemieślniczymi, dowiemy się z wywiadów z rzemieślnikami.

Nie zapomnieliśmy o dzieciach ‒ po wystawie poprowadzi ich myszka Trudzia, a karta zadań, porządkująca zdobyte informacje, zachęci do samodzielnego zwiedzania.

Ważnym punktem naszej oferty jest program edukacyjny: wykłady, warsztaty i spacery dla różnych grup wiekowych oraz dla osób z niepełnosprawnościami wzroku i słuchu.

Wystawie towarzyszą publikacje. Powstał katalog ekspozycji, natomiast najmłodsi, wraz z bohaterem książeczki przeznaczonej dla nich, chłopcem Jankiem, odwiedzą warsztaty garncarza, konwisarza i szewca.

Kuratorka wystawy: dr Katarzyna Moskal

Wystawa będzie dostępna do 25 października 2026 roku.

***

Pergamin i księgi, czyli dzieje krakowskich cechów zachowane w archiwach

20 maja, godz. 17.00

Do powstałego decyzją Rady Miejskiej w 1887 r. Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa (ul. Sienna 16) i będącego jego częścią od 1899 r. Muzeum Historycznego Miasta Krakowa władze cechów na przełomie XIX/XX w. przekazywały zarówno dokumentację, jak i przedmioty związane z ich działalnością od najdawniejszych czasów. Dzięki temu historycy i muzealnicy mogą pokazywać i badać różne aspekty życia i pracy rzemieślników. Na wykładzie w Sali Fontany zostaną omówione przykłady archiwaliów, niejednokrotnie wspaniale dekorowane, oraz zagadnienia, o których można mówić na ich przykładzie.

Prowadzenie: pani dr Kamila Follprecht (Archiwum Narodowe w Krakowie). Wstęp wolny.

Oprowadzanie kuratorskie

21 maja, godz. 16.30, 18 czerwca, godz. 16.30, 21 czerwca, godz. 12.oo, 7 lipca, godz. 16.00,

16 lipca, godz. 16.30, 19 lipca, godz. 12.00, 27 sierpnia, godz. 16.30, 30 sierpnia, godz. 12.00

15 października, godz. 16.30, 18 października, godz. 12.00

W dzisiejszych czasach coraz częściej, jeśli tylko możemy, wybieramy wyroby rzemieślnicze. Chwalimy ich jakość, doceniamy fakt, że zostały wykonane własnoręcznie, a także cenimy ich unikatowość, mając dość produktów wykonanych bez serca przez fabryczne maszyny. Kiedyś jednak nie był to wybór, tylko codzienna rzeczywistość. Dodatkowo rzeczywistość wyjątkowo barwna i ciekawa, wypełniona ludźmi równie barwnymi i ciekawymi. O tych właśnie ludziach i cechach rzemieślniczych, w których byli zrzeszeni, o ich pracy i wyrobach opowie Państwu wystawa czasowa.

Czym był cech rzemieślniczy i jak wyglądała w nim droga zawodowa? Jak krakowscy rzemieślnicy spędzali czas w warsztacie i poza nim? Jak wyglądało ich życie codzienne i religijne? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć podczas oprowadzania kuratorskiego.

Będziemy mieli okazję zobaczyć wiele cennych artefaktów związanych z rzemiosłem, m.in.: statuty cechów rzemieślniczych i świadectwa wyzwolin uczniów, lady i obesłania cechowe, a także tzw. Złotą tablicę św. Eligiusza oraz srebrnego Kura Krakowskiego Bractwa Kurkowego.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal.

Wstęp z biletem na wystawę. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Oprowadzanie kuratorskie z tłumaczeniem na polski język migowy

9 czerwca, godz. 16.00

Zbiórka w holu pałacu.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal.

Wstęp wolny. Informacje i zapisy: pani Elżbieta Lang, tel. 12 257 10 17 (wew. 109).

Nauka w cechu – od ucznia do mistrza

11 czerwca, godz. 16.30

Droga zawodowa rzemieślnika od ucznia do mistrza, choć w założeniu prosta, łatwa wcale nie była. Długie lata nauki, mozolne szlifowanie umiejętności, ciężka codzienna praca. Te czynniki – i wiele innych – sprawiały, że droga do zostania mistrzem cechowym okupiona była mnóstwem pracy, a niekiedy wcale nie kończyła się wymarzonym tytułem. Zapraszamy na oprowadzanie tematyczne poświęcone drogom zawodowym rzemieślników oraz ich kształceniu.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal.

Wstęp z biletem na wystawę. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Rzemieślnik przed sądem cechowym i miejskim

8 sierpnia, godz. 12.00, 20 września, godz. 12.00

Dawne krakowskie księgi sądowe pełne są różnorakich spraw. Pobicia, kradzieże, morderstwa. Sporą część występujących na ich kartach ludzi stanowią rzemieślnicy. Nie dziwota, w końcu stanowili znaczną część społeczeństwa. Dawne prawo jest z naszej perspektywy niesamowicie zagmatwane, w związku z czym zwykła sprawa o pobicie mogła skutkować sporami w kompetencjach sądowniczych, długim procesem lub konsekwencjami, które trudno nam nazwać jedynie surowymi. Zapraszamy na spacer poświęcony zagadnieniu dawnego sądownictwa w Krakowie.

Prowadzenie: pan Adrian Tylek. Wstęp: 30 zł.

Śladami krakowskich bram

29 sierpnia, godz. 12.00, 19 września, godz. 12.00

Zbiórka: pl. Bernardyński

Poza codzienną pracą związaną z własnym fachem rzemieślnik miał jeszcze jedno ważne zadanie – obronę miasta. Krakowscy mistrzowie i czeladnicy musieli więc dbać nie tylko o jakość wyrobów, lecz także o bezpieczeństwo swoich domów. Zapraszamy na spacer poświęcony obronności dawnego Krakowa.

Prowadzenie: pan dr Walery Bubień. Wstęp: 30 zł.

Hafciarze w Krakowie – od średniowiecza do II wojny światowej

2 września, godz. 17.00

Od warsztatów hafciarzy miejskich i dworskich, poprzez haft w klasztorach, aż po specjalistyczne pracownie Muzeum Techniczno-Przemysłowego – opierając się na tych przykładach, opowiemy, kto zajmował się haftem w Krakowie, jak zmieniały się techniki i style hafciarskie oraz gdzie najchętniej umieszczano haftowane dekoracje.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal. Wstęp wolny.

Między wyrobem rzemieślniczym a fabrycznym w PRL

30 września, godz. 17.00

Wykład dotyczyć będzie zmian, jakie zaszły w pracy projektantów wzornictwa między latami 50. a 60. XX w. w PRL. Na przykładzie wybranych artefaktów ze zbiorów Muzeum Krakowa – szkła, tkanin czy mebli – zaprezentowane zostanie wyjątkowe zjawisko łączenia wiedzy artystyczno-rzemieślniczej z produkcją fabryczną.

Prowadzenie: pani Magdalena Smaga. Wstęp wolny.

Ostatni tydzień wystawy i finisaż

Stolarka i meblarstwo w XVI i XVII-wiecznym Krakowie

21 października, godz. 17.00

Sala Fontany

Wykład będzie próbą przedstawienia słuchaczom, jak mieszkało się w XVI- i XVII-wiecznym Krakowie. Jak wyglądały wnętrza, jakimi urządzano je meblami: wygodnymi czy raczej podporządkowanymi funkcji reprezentacyjnej? W jaki sposób były dekorowane, skąd czerpano wzory, jakim modom ulegały? Przyjrzymy się zarówno formie, jak i funkcji sprzętów – skrzyń, ław, zydli, szaf czy łóżek. Wszystko to na podstawie zachowanych obiektów i świadectw ikonograficznych, jakie możemy znaleźć, uważnie oglądając dzieła malarskie i rzeźbiarskie z tego okresu. Śmiało można powiedzieć, że meble często są mistrzami „drugiego planu”.

Prowadzenie: pani Aneta Giebuta (Zamek Królewski na Wawelu). Wstęp wolny.

Życie religijne w cechu

22 października, godz. 16.30

sala wystaw czasowych, piętro II

Cechy rzemieślnicze były organizacjami zrzeszającymi ludzi, których łączył wspólny fach. Organizowały pracę, dystrybuowały zadania, uczyły, dzieliły zasoby. Oprócz tego cechy regulowały również inne aspekty życia rzemieślnika oraz ingerowały w te jego aspekty, które wydają nam się najbardziej intymne. Wyjątkiem nie była religia. Zapraszamy na oprowadzanie poświęcone życiu religijnemu w cechach rzemieślniczych.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal.

Wstęp z biletem na wystawę. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Finisaż

25 października

Zapraszamy na ostatnie spotkanie ze światem dawnych krakowskich rzemieślników.

Program:

godz. 11.00–12.30 – oprowadzanie kuratorskie

godz. 13.00–13.30 – muzyka klasyczna na żywo

godz. 14.00–14.30 – muzyka klasyczna na żywo

godz. 15.00–16.30 – oprowadzanie kuratorskie

Wstęp z biletem na wystawę. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

25 października katalog wystawy sprzedawany będzie z pięćdziesięcioprocentowym rabatem w sklepie muzealnym w pałacu Krzysztofory.