Kunszt i fach. Kraków rzemieślników

Muzeum Krakowa

Kunszt i fach. Kraków rzemieślników

14 maja 2026 roku, godz. 17.00

Pałac Krzysztofory, Rynek Główny 35, Sala Miedziana

Zapraszamy na wernisaż. Wstęp wolny.

Muzeum Krakowa zaprasza na otwarcie wystawy, która odkrywa przed nami świat dawnych rzemieślników: opowiada o wzajemnym wpływie miasta i członków tej dużej, zróżnicowanej majątkowo grupy mieszkańców.

Zaprezentujemy przedmioty związane z rzemieślnikami od XV do XX wieku, z naciskiem na epokę nowożytną, skupiając się na rzadziej eksponowanych profesjach: stolarzach, nożownikach, konwisarzach czy wytwórczyniach sztucznych kwiatów. Będzie można zajrzeć do warsztatu szesnastowiecznego garncarza z Garbar, obejrzeć osiemnastowieczne wyroby zegarmistrzów Jana Jakuba Lichtego i Johanna Gottfrieda Krosza oraz dziewiętnastowieczne formy piernikarskie z firmy Antoniego Rothego, którego specjałami zajadali się krakowianie.

Na początku wystawy podążamy kolejnymi etapami rzemieślniczej kariery zawodowej (I. Cech, II. Od ucznia do mistrza, III. W warsztacie), następnie prezentujemy cech jako organizację z funkcjami sądowniczymi i wyborczymi (IV. Na zebraniu i w gospodzie), a także obyczaje towarzyszące zwoływaniu na zebranie i przebiegowi posiedzeń oraz wspólnemu biesiadowaniu. Wystawa opowiada też o metodach regulacji i kontroli wyrobów rzemieślniczych przez cechy i miasto (V. Kontrola materiałów, miar i wag. Limity sprzedaży), a także o społecznych aspektach cechów jako bractw religijnych (VI. Życie religijne w cechu). Z życiem religijnym i obywatelskim wiążą się publiczne wystąpienia rzemieślników, tzw. pod chorągwią (VII. Procesje i pochody. Reprezentacja). Na koniec prezentujemy przykłady patriotyzmu lokalnego i postaw obywatelskich oraz wkładu w kulturę i rozwój kraju (VIII. Udział rzemieślników w dziejach miasta i narodu).

O tym, jak dziś wygląda rzemiosło i czy pozostały elementy łączące je z dawnymi organizacjami rzemieślniczymi, dowiemy się z wywiadów z rzemieślnikami.

Nie zapomnieliśmy o dzieciach ‒ po wystawie poprowadzi ich myszka Trudzia, a karta zadań, porządkująca zdobyte informacje, zachęci do samodzielnego zwiedzania.

Ważnym punktem naszej oferty jest program edukacyjny: wykłady, warsztaty i spacery dla różnych grup wiekowych oraz dla osób z niepełnosprawnościami wzroku i słuchu.

Wystawie towarzyszą publikacje. Powstał katalog ekspozycji, natomiast najmłodsi, wraz z bohaterem książeczki przeznaczonej dla nich, chłopcem Jankiem, odwiedzą warsztaty garncarza, konwisarza i szewca.

Kuratorka wystawy: dr Katarzyna Moskal

Wystawa będzie dostępna do 25 października 2026 roku.

***

Pergamin i księgi, czyli dzieje krakowskich cechów zachowane w archiwach

20 maja, godz. 17.00

Do powstałego decyzją Rady Miejskiej w 1887 r. Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa (ul. Sienna 16) i będącego jego częścią od 1899 r. Muzeum Historycznego Miasta Krakowa władze cechów na przełomie XIX/XX w. przekazywały zarówno dokumentację, jak i przedmioty związane z ich działalnością od najdawniejszych czasów. Dzięki temu historycy i muzealnicy mogą pokazywać i badać różne aspekty życia i pracy rzemieślników. Na wykładzie w Sali Fontany zostaną omówione przykłady archiwaliów, niejednokrotnie wspaniale dekorowane, oraz zagadnienia, o których można mówić na ich przykładzie.

Prowadzenie: pani dr Kamila Follprecht (Archiwum Narodowe w Krakowie). Wstęp wolny.

Oprowadzanie kuratorskie

21 maja, godz. 16.30, 18 czerwca, godz. 16.30, 21 czerwca, godz. 12.oo, 7 lipca, godz. 16.00,

16 lipca, godz. 16.30, 19 lipca, godz. 12.00

W dzisiejszych czasach coraz częściej, jeśli tylko możemy, wybieramy wyroby rzemieślnicze. Chwalimy ich jakość, doceniamy fakt, że zostały wykonane własnoręcznie, a także cenimy ich unikatowość, mając dość produktów wykonanych bez serca przez fabryczne maszyny. Kiedyś jednak nie był to wybór, tylko codzienna rzeczywistość. Dodatkowo rzeczywistość wyjątkowo barwna i ciekawa, wypełniona ludźmi równie barwnymi i ciekawymi. O tych właśnie ludziach i cechach rzemieślniczych, w których byli zrzeszeni, o ich pracy i wyrobach opowie Państwu wystawa czasowa.

Czym był cech rzemieślniczy i jak wyglądała w nim droga zawodowa? Jak krakowscy rzemieślnicy spędzali czas w warsztacie i poza nim? Jak wyglądało ich życie codzienne i religijne? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć podczas oprowadzania kuratorskiego.

Będziemy mieli okazję zobaczyć wiele cennych artefaktów związanych z rzemiosłem, m.in.: statuty cechów rzemieślniczych i świadectwa wyzwolin uczniów, lady i obesłania cechowe, a także tzw. Złotą tablicę św. Eligiusza oraz srebrnego Kura Krakowskiego Bractwa Kurkowego.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal.

Wstęp z biletem na wystawę. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Oprowadzanie kuratorskie z tłumaczeniem na polski język migowy

9 czerwca, godz. 16.00

Zbiórka w holu pałacu.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal.

Wstęp wolny. Informacje i zapisy: pani Elżbieta Lang, tel. 12 257 10 17 (wew. 109).

Nauka w cechu – od ucznia do mistrza

11 czerwca, godz. 16.30

Droga zawodowa rzemieślnika od ucznia do mistrza, choć w założeniu prosta, łatwa wcale nie była. Długie lata nauki, mozolne szlifowanie umiejętności, ciężka codzienna praca. Te czynniki – i wiele innych – sprawiały, że droga do zostania mistrzem cechowym okupiona była mnóstwem pracy, a niekiedy wcale nie kończyła się wymarzonym tytułem. Zapraszamy na oprowadzanie tematyczne poświęcone drogom zawodowym rzemieślników oraz ich kształceniu.

Prowadzenie: pani dr Katarzyna Moskal.

Wstęp z biletem na wystawę. Rezerwacja: Centrum Obsługi Zwiedzających, tel. 12 426 50 60.

Rzemieślnik przed sądem cechowym i miejskim

8 sierpnia, godz. 12.00, 20 września, godz. 12.00

Dawne krakowskie księgi sądowe pełne są różnorakich spraw. Pobicia, kradzieże, morderstwa. Sporą część występujących na ich kartach ludzi stanowią rzemieślnicy. Nie dziwota, w końcu stanowili znaczną część społeczeństwa. Dawne prawo jest z naszej perspektywy niesamowicie zagmatwane, w związku z czym zwykła sprawa o pobicie mogła skutkować sporami w kompetencjach sądowniczych, długim procesem lub konsekwencjami, które trudno nam nazwać jedynie surowymi. Zapraszamy na spacer poświęcony zagadnieniu dawnego sądownictwa w Krakowie.

Prowadzenie: pan Adrian Tylek. Wstęp: 30 zł.