Stulecie Gabinetu Rycin i Rysunków

Muzeum Narodowe w Poznaniu

Stulecie Gabinetu Rycin i Rysunków

Muzeum Narodowe w Poznaniu

Al. Karola Marcinkowskiego 9

Od 2 do 31 października 2026 roku można oglądać pokaz ponad 50 prac ze zbiorów Gabinetu Rycin i Rysunków, przygotowany z okazji stulecia istnienia tego działu jako samodzielnej jednostki muzealnej. Kuratorkami pokazu są pani Agnieszka Salamon-Radecka, szefowa Gabinetu Rycin i Rysunków, oraz pani Danuta Rościszewska.

Publiczność zobaczy dzieła takich twórców jak Albrecht Dürer, Rembrandt van Rijn, Edward Munch, Katarzyna Kollwitz, Tadeusz Kantor i Maria Jarema, a także m.in. Wita Stwosza, Leona Wyczółkowskiego i Władysława Skoczylasa. Po raz pierwszy pokazane zostaną wybrane matryce graficzne i odbitki stanowe.

Gabinet Rycin i Rysunków sprawuje opiekę nad kolekcją liczącą prawie 52 tysiące dzieł na papierze. To przekrój pięciu stuleci sztuki na papierze – od drzeworytów i linorytów, przez techniki metalowe, po litografie i ceratoryty.

Początki zbioru sięgają roku 1893, gdy w Poznaniu działało pruskie Muzeum Prowincjonalne, późniejsze Muzeum Cesarza Fryderyka. W ramach muzealnej biblioteki gromadzono wówczas grafikę artystyczną – głównie niemiecką, ale nie tylko. Już wtedy trafiały tu prace Maksymiliana Klingera, Katarzyny Kollwitz, Edwarda Muncha czy Jana Thomy, a incydentalnie także prace artystów związanych z Polską. Zaskakująco wcześnie pojawiła się też sztuka dalekowschodnia.

Po przejęciu muzeum przez władze polskie w 1919 roku rozpoczęła się polonizacja zbiorów. Kluczowy moment nastąpił w 1926 roku, gdy młody historyk sztuki, dr Alfred Brosig, przeprowadził inwentaryzację grafik i rysunków, tworząc fundament działu. Brosig konsekwentnie budował kolekcję – kupował prace artystów współczesnych z całej Polski, organizował wystawy, utrzymywał kontakty z twórcami i kolekcjonerami. Zbiory powiększały się dzięki darom i zakupom – trafiły do nich m.in. ekslibrisy Stanisława Łozy, kolekcja Leona Wyczółkowskiego oraz polonika z Gołuchowa.

Po wybuchu II wojny światowej Niemcy zwozili do muzeum zbiory prywatne z wielkopolskich dworów – m.in. portrety ze zbiorów Skórzewskich i Wolskich. W 1942 roku na aukcji u Boernera w Lipsku zakupiono ponad 20 dawnych rycin, w tym prace Dürera, Łukasza van Leydena i Jerzego Pencza. Pod koniec wojny część muzealiów wywieziono w głąb Niemiec. Po 1945 roku rozpoczęła się odbudowa kolekcji – część obiektów wróciła od razu, inne dopiero w 1956 roku, w ramach rewindykacji ze Związku Sowieckiego. Do Poznania powróciło wówczas kilkadziesiąt rysunków i kilkaset rycin dawnych mistrzów.

W latach 50. do muzeum trafiły obiekty z tzw. mienia podworskiego i poniemieckiego, a także blisko 400 prac na papierze po zlikwidowanym Muzeum Miejskim. Lata 60. i 70. to czas przemyślanych zakupów sztuki współczesnej – zakupiono wówczas znaczące zespoły prac Tadeusza Brzozowskiego, Tadeusza Kantora, Zbigniewa Makowskiego, Piotra Potworowskiego czy Jonasza Sterna. Wzbogacono także kolekcję drzeworytów japońskich i szkicowników Jacka i Rafała Malczewskich oraz Marii Nicz-Borowiakowej.

Od początku XXI wieku Gabinet Rycin i Rysunków rozwija segment związany z poznańską grupą Bunt – nabywając prace Jerzego Hulewicza, Małgorzaty i Stanisława Kubickich, Stefana Szmaja czy Stanisławy Przybyszewskiej. Równolegle rozbudowywana jest kolekcja grafiki polskiej XX wieku.

Pokaz to okazja, by zobaczyć dzieła gromadzone przez stulecie istnienia Gabinetu.

Wstęp: 20 zł – bilet normalny, 13 zł – bilet ulgowy, 1 zł – bilet dla osób od 8 do 26 roku życia.

Program wydarzeń:

Oprowadzanie kuratorskie

2 października, godz. 18.00

Prowadzenie: pani Agnieszka Salamon-Radecka

Oprowadzanie kuratorskie

3 października, godz. 11.00

Prowadzenie: pani Danuta Rościszewska

4 października, godz. 11.45

Niezwykła historia Gabinetu Rycin i Rysunków oraz jego zbiorów

Wykład poświęcony będzie historii Gabinetu oraz jego wciąż rozwijającym się zbiorom. Pani Agnieszka Salamon-Radecka opowie o wyzwaniach związanych z opieką nad tak rozległą i wrażliwą kolekcją, a także o tym, jak jest ona przechowywana, badana i udostępniana.