Szczepin

Muzeum Architektury we Wrocławiu

Szczepin

25 października 2025 roku, godz. 12.00

Szczepin – osiedle położone w zachodniej części miasta między ulicami Legnicką, Młodych Techników, Długą a wiaduktem. W latach 1927–1929, z inicjatywy powiązanej z magistratem spółki Towarzystwo Osiedlowe Wrocław SA (Siedlungsgesellschaft Breslau AG), powstało tu duże osiedle mieszkaniowe Westend. Zostało zrealizowane na terenie w kształcie zbliżonym do wycinka koła, ograniczonym nasypem kolejowym oraz biegiem obecnych ulic Zachodniej, Lubińskiej i Ścinawskiej. Opracowanie koncepcji artystycznej przedsięwzięcia powierzono Teodorowi Effenbergerowi, który był autorem większości budynków. Zaprosił do współpracy kilku architektów wrocławskich, m.in. Ryszarda i Pawła Ehrlichów oraz Henryka Lauterbacha. Warunki zabudowy były ściśle określone przepisami budowlanymi i wymogami inwestora.

Prawo budowlane zakazywało umieszczania samodzielnych mieszkań w oficynach i skrzydłach bocznych, toteż w osiedlu zrezygnowano z oficyn, a powstałe w ten sposób obszerne dziedzińce wypełniono zielenią. Wysokość budynków wyznaczono na trzy do pięciu pięter i ze względów higienicznych zastosowano dwustronną wentylację mieszkań. Z kolei użycie cegły jako podstawowego budulca i materiału do wykończenia elewacji oraz wprowadzenie jednakowych we wszystkich blokach okien osadzonych w licu ściany, nadały osiedlu jednorodny charakter, pomimo różnic w projektach poszczególnych architektów.

W 1945 roku większa część Westendu legła w gruzach. Ten bardzo zróżnicowany obszar stał się niemal w całości czystą kartą, na której w kolejnych dziesięcioleciach realizowane były projekty mieszkaniowe i usługowe o dużej skali i znaczeniu dla zachodniej części miasta. Ich autorami byli Maria i Witold Moliccy – małżeństwo architektów związanych z Miastoprojektem-Wrocław. Nowe osiedle zostało przez nich zaplanowane zgodnie z założeniami Karty Ateńskiej – bloki są ustawione tak, by docierało do nich słońce, kratki okienne to „brise soleil”, szkoły i przedszkola wybudowano w takim miejscu, by dzieci w drodze do nich nie przechodziły przez główne ulice, a przestrzeń międzyblokowa miała być strefą relaksu i integracji sąsiedzkiej. Choć twórcy, ograniczeni obowiązującymi normatywami, nie mogli zrealizować wszystkich swoich pomysłów, udało im się „przemycić” w nowo powstających blokach wiele smaczków, jak na przykład detale kolorystyczne czy niecodzienne faktury.

Podczas spaceru architektonicznego prowadzonego przez historyka sztuki, pana Krzysztofa Zientala, oraz panią Joannę Klimę ze stowarzyszenia Serce Szczepina, przyjrzymy się pozostałościom po osiedlu Westend oraz najciekawszym obiektom na powojennym Szczepinie. Przejdziemy ulicami Słubicką, Szprotawską, Chojnowską i Czarnieckiego, by zakończyć spotkanie na skwerze o. Damiana de Veuster.

Joanna Klima – z zawodu nauczycielka, z pasji wrocławska aktywistka, realizująca na Szczepinie wiele ciekawych inicjatyw. Twórczyni stowarzyszenia Serce Szczepina, Przewodnicząca Zarządu Osiedla Szczepin, wieloletnia Liderka WBO na Szczepinie i członkini Akcja Miasto. Od lutego prowadzi Centrum Aktywności Lokalnej CAL SZCZEPIN, które jest jej kolejnym zrealizowanym marzeniem. Od 9 lat poprzez działania i projekty odczarowuje bloki Szczepina i udowadnia, że blokowisko można kochać.

Krzysztof Ziental – historyk sztuki i architektury, praktyk partycypacji, urzędnik związany z Wydziałem Partycypacji Społecznej Urzędu Miejskiego Wrocławia. Przewodnik po architekturze i historii miasta, szczególnie zainteresowany zagadnieniami powojennego modernizmu, architekturą przełomu XIX i XX wieku, a także renowacją i adaptacją zabytków. Jest autorem publikacji Krystyna Postawka-Barska i Marian Barski (z serii Wrocławscy Mistrzowie Architektury) oraz współautorem prawie trzydziestu opracowań konserwatorskich. Wspólnie z Joanną Klimą prowadził projekty „FOTObiografia SZCZEPINA. Kolaże wspomnień, ludzi, zdjęć” oraz „Szczepin bez maski. Gra miejska”.

Muzeum Architektury we Wrocławiu, ul. Bernardyńska 5