„Książ utracony, Książ ocalony”

Zamek Książ / Fundacja Księżnej Daisy von Pless

Jakie skarby przez stulecia gromadzono w zamku Książ? Co stało się z dziełami sztuki, biblioteką i archiwum Hochbergów? Gdzie znajdują się przedmioty, które niegdyś zdobiły jedną z najwspanialszych rezydencji Europy Środkowej? Odpowiedzi na te pytania można odnaleźć w powstałej pod redakcją pani dr Beaty Lejman książce pt. Książ utracony, Książ ocalony, która ukazała się nakładem Zamku Książ w Wałbrzychu i Fundacji Księżnej Daisy von Pless.

Książ utracony, Książ ocalony to obszerna (592 strony, 247 fotografii) publikacja naukowa poświęcona dziejom rezydencji oraz losom kolekcji sztuki. Stanowi efekt wieloletnich badań archiwalnych prowadzonych w Polsce i za granicą oraz próbę odtworzenia historii dzieł, archiwaliów, księgozbiorów i pamiątek.

Autorami publikacji są: pani dr Beata Lejman, historyk sztuki i redaktorka naukowa tomu, pan dr hab. Romuald M. Łuczyński, prof. WSB, wybitny badacz historii Śląska i rodu Hochbergów, pan Oleksandr Pestrykov, archiwista i badacz ksiąskich archiwaliów, oraz pan Mateusz Mykytyszyn, regionalista, prezes Fundacji Księżnej Daisy von Pless i współautor rozdziału poświęconego księżnej oraz losom rodowych pamiątek Hochbergów.

Książka otwiera przed czytelnikiem fascynującą opowieść o fortunie Hochbergów, należących przed I wojną światową do najbogatszych rodów Europy, oraz o przemianach Książa w XX wieku. Autorzy pokazują drogę od epoki największej świetności rezydencji, poprzez kryzys ekonomiczny, wyprzedaże kolekcji, okres narodowosocjalistycznej przebudowy i wojennych grabieży, aż po współczesne działania związane z ratowaniem i odzyskiwaniem pamięci o utraconym dziedzictwie.

Wśród najważniejszych tematów publikacji znalazły się:

• fortuna Hochbergów oraz metamorfozy zamku w XX wieku,

• historia międzywojennego muzeum Hochbergów – jednej z najciekawszych prywatnych instytucji muzealnych na Śląsku,

• dzieje archiwum i biblioteki Hochbergów, należących do największych prywatnych zbiorów tego typu w regionie,

• analiza gabinetu sztuki, naturaliów i numizmatów, ukazująca skalę kolekcjonerskich pasji właścicieli zamku,

• historia Starego Zamku – najstarszej części założenia książęcego,

• losy Ma Fantaisie, ukochanego miejsca księżnej Daisy, oraz dzieje rodzinnej biżuterii Hochbergów,

• wojenne losy Książa i jego kolekcji,

• szczegółowe kalendarium konsekwencji II wojny światowej dla zamku i jego wyposażenia.

Pracę uzupełniają obszerny aneks źródłowy oraz bogaty materiał ilustracyjny.

Publikacja została oparta na materiałach przechowywanych m.in. w Archiwum Państwowym we Wrocławiu, Archiwum Książąt Pszczyńskich w Pszczynie, Archiwum Federalnym w Berlinie, zbiorach muzealnych oraz kolekcjach prywatnych. Autorzy wykorzystali także setki fotografii dokumentujących wygląd zamku i jego wyposażenia przed zniszczeniami XX wieku.

Na szczególne podkreślenie zasługuje materiał ilustracyjny z zasobów zamku, Fundacji Księżnej Daisy von Pless, prywatnych archiwów rodziny von Hochbergów oraz kolekcji znajdujących się w Polsce, Niemczech i Kanadzie. Dzięki temu publikacja przywraca pamięci wygląd wielu wnętrz i przedmiotów uznawanych przez dziesięciolecia za bezpowrotnie utracone.

Książ utracony, Książ ocalony jest opowieścią o wojennych stratach kultury, historią jednego z najważniejszych śląskich rodów oraz świadectwem współczesnych działań na rzecz ochrony i rekonstrukcji dziedzictwa kulturowego.

Spotkanie promocyjne z udziałem autorów odbędzie się 1 września 2026 roku o godz. 17.00 w zamku Książ.

Książkę można zakupić w sklepie internetowym