Heimat czy hajmat? O kolekcji fotografii międzywojennej na kliszach szklanych ze zbiorów Muzeum w Gliwicach

Muzeum w Gliwicach

31 stycznia 2026 roku o godz. 12.00 w Willi Caro (ul. Dolnych Wałów 8a) odbędzie się wykład towarzyszący wystawie klisz szklanych w Czytelni Sztuki. Spotkanie poprowadzi pani Marta Paszko, kierownik Działu Etnografii i Antropologii Miasta, kuratorka ekspozycji. Wstęp wolny.

Gliwickie wydawnictwo Heimatverlag Oberschlesien GmbH, działające w latach 1920–1923, zdołało zgromadzić pokaźną kolekcję fotografii na szklanych kliszach. Zdjęcia przedstawiające widoki i mieszkańców Górnego Śląska – rozumianego jako ówczesna rejencja opolska – miały przede wszystkim na celu popularyzację zabytków, architektury, krajobrazów wsi, miast i miasteczek. Upowszechniano je za pomocą albumów, przedruków w gazetach czy pocztówek.

Zdjęcia gromadzone przez Heimatverlag miały również rolę propagandową. Lata 20. XX w. to okres walki o wpływy niemieckie na Górnym Śląsku, a finansowane przez gliwicki magistrat wydawnictwo miało aktywnie promować kulturę terenów należących wówczas do państwa niemieckiego.

Podczas wykładu przyjrzymy się bliżej fotografiom, które z Heimatverlag trafiły do gliwickiego muzeum – czego dotyczą i kto je wykonywał. Omówione zostanie również zjawisko tzw. fotografii ziem ojczystych (Heimatphotographie) i wspólnie zastanowimy się nad tym, jakie znaczenie może mieć dla współczesnego mieszkańca Górnego Śląska – mówi pani Marta Paszko.